Διακίνηση ναρκωτικών ουσιών από νεαρά άτομα: ανάδειξη του φαινομένου ή στιγματισμός των κατηγορουμένων;

της Αγγελικής Καρδαρά.

H εικόνα της 19χρονης κοπέλας με την κουκούλα στο κεφάλι και τις χειροπέδες είναι πραγματικά σοκαριστική. Εξίσου τρομακτικό είναι το ότι το όνομα, το επίθετο, ο τόπος καταγωγής της, το επάγγελμα του πατέρα, η οικογενειακή της κατάσταση, δόθηκαν με πολύ μεγάλη ευκολία στα μέσα μαζικής ενημέρωσης και πλέον στα ελληνικά ΜΜΕ η εικόνα της κοπέλας, χωρίς επεξεργασία, κυκλοφορεί, στιγματίζοντας με τον πιο απάνθρωπο τρόπο την νεαρή και βέβαια ολόκληρη την οικογένειά της.

Αναμφισβήτητα, οι κατηγορίες είναι βαριές, όπως ενημερωνόμαστε από το αστυνομικό ρεπορτάζ. Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με το ότι πρόκειται για μια πολύ νέα σε ηλικία γυναίκα που ασχολείται με το χώρο της μόδας, καθιστά την υπόθεση ακόμα πιο ενδιαφέρουσα για τα media (newsworthy). Είναι, δηλαδή, μια υπόθεση που πληροί όλα τα μιντιακά κριτήρια (news values), ώστε να προβληθεί σε υπέρμετρη έκταση και μέσω έντονης δραματοποίησης από τα ΜΜΕ.

Θα συμφωνήσω ότι πρόκειται για μια υπόθεση που αξίζει να διερευνηθεί περαιτέρω τόσο από την εγκληματολογική όσο και την μιντιακή έρευνα, γιατί όταν εμπλέκονται νέοι άνθρωποι σε τόσο σοβαρές υποθέσεις που δύναται να επισύρουν ακόμα και την ποινή της ισόβιας κάθειρξης, οφείλουμε να εξετάζουμε τις βαθύτερες πτυχές και τα σκοτεινά σημεία, για να εξαγάγουμε εγκληματολογικά αλλά και κοινωνιολογικά συμπεράσματα. Είναι, δηλαδή, αναγκαίο να εμβαθύνει η δημοσιογραφική έρευνα στο φαινόμενο της διακίνησης μεγάλων ποσοτήτων ναρκωτικών ουσιών από νεαρά άτομα και να κάνει σημαντικές αποκαλύψεις.

Θα διαφωνήσω όμως με το στιγματισμό προσώπων. Ο τρόπος κάλυψης του θέματος δεν πρέπει να έχει ως στόχο τη δημόσια διαπόμπευση των φερόμενων ως δραστών ή κατηγορουμένων, ούτε από την άλλη πλευρά την ηρωοποίηση ή εξιδανίκευσή τους. Ρόλος του δημοσιογράφου δεν είναι να ενοχοποιήσει, ή αντίθετα, να αθωώσει τους κατηγορούμενους. Αυτός είναι ο ρόλος των αρμόδιων δικαστηρίων. Επομένως, η δημοσιογραφική κάλυψη οφείλει να σεβαστεί το τεκμήριο της αθωότητας και να προχωρήσει ένα βήμα παρακάτω, εμβαθύνοντας στο φαινόμενο, πέρα από την συγκεκριμένη υπόθεση. Να μη σταθεί στο πρόσωπο, αλλά να αναζητήσει τα «πώς» και τα «γιατί», που σίγουρα ενδιαφέρουν περισσότερο το ευρύ κοινό και συμβάλλουν στην ουσιαστική ενημέρωση του.

Η υπόθεση που εξετάζουμε μου έφερε στο μυαλό την ιστορία του νεαρού φοιτητή που παρουσιάσαμε τον Σεπτέμβριο στο postmodern “Rokas Balbieris: Από το σκοτάδι των φυλακών στο φως της ζωής” με την εμπλοκή του σε μεταφορά ναρκωτικών ουσιών. Σε εκείνη την περίπτωση είχαμε μια θετική εξέλιξη, την οποία δυστυχώς δεν συναντούμε εύκολα σε ανάλογες υποθέσεις. Ο νεαρός άντρας με τη δύναμη του μυαλού του κατάφερε από το σκοτάδι των φυλακών να βρεθεί στο φως της ζωής και να κάνει μια νέα αρχή με τη στήριξη ανθρώπων που πίστεψαν σε αυτόν. Ασφαλώς, αφού πρώτα είχε πληρώσει για την πράξη του, όπως ορίζει ο νόμος.

Έχει, πιστεύω, ενδιαφέρον να σταθούμε στην απάντηση του νεαρού στην ερώτηση που του είχα θέσει στο πλαίσιο της συνέντευξής μας, εάν με βάση τη δική του εμπειρία, είναι εύκολο ένας νέος να παρανομήσει. Μου είχε απαντήσει:

«Είναι πάρα πολύ εύκολο. Πολλοί παράγοντες παίζουν ρόλο φυσικά, αλλά εάν δεν έχει ο νέος στήριξη και καλή σχέση μέσα στην οικογένεια και υπάρχουν εντάσεις, θα προσπαθήσει να ξεφύγει από την οικογένεια του. Εάν τώρα δεν βρει κάποια δουλειά και δεν έχει τα προς το ζην, θα ψάξει εναλλακτικές λύσεις που συνήθως οδηγούν στην παρανομία. Ξέρω βέβαια και πολλές περιπτώσεις νέων που δεν έχουν οικονομικό πρόβλημα και μπαίνουν στην παράνομη δράση για να εντυπωσιάσουν τους άλλους ή επειδή κυνηγάνε την αδρεναλίνη, την ένταση στη ζωή, ψάχνουν κάτι χωρίς να σκέφτονται τις συνέπειες. Και αυτή την εποχή χρειάζεται ακόμα πιο μεγάλη προσοχή, γιατί υπάρχει μεγάλη επιμονή με υλικά αγαθά. Οι νέοι έχουν τρέλα με καινούργια κινητά ή οτιδήποτε μπαίνει στη μόδα, οπότε κάποιοι από αυτούς εάν δεν έχουν τα δικά τους λεφτά, θα κάνουν παρανομία για να το αποκτήσουν. Γνώρισα βέβαια και παιδιά που έκαναν παρανομίες, γιατί απλώς πεινούσαν και άλλα παιδιά απλώς για να εντυπωσιάσουν».

Βασιζόμενη στην παραπάνω απάντηση, θα ήθελα να υπογραμμίσω ότι είναι σκόπιμο οι ασχολούμενοι με το φαινόμενο της νεανικής παραβατικότητας, είτε ερευνητικά, είτε μέσω της αρθρογραφίας και της δημοσιογραφικής έρευνας, να ακούσουμε με μεγάλη προσοχή όσα μας λένε οι νέοι, ειδικά οι νέοι που έχουν εκτίσει ποινή φυλάκισης.

Ας κρατήσουμε στο μυαλό μας ότι οι νέοι, ιδίως όσοι δεν έχουν οικογενειακή στήριξη ή δεν έχουν καταφέρει να ωριμάσουν και να «θωρακίσουν» τον εαυτό τους χτίζοντας μια δυνατή προσωπικότητα ή ακόμα όσοι, για μια σειρά λόγων που δεν μπορούν να αναλυθούν σε ένα σύντομο κείμενο, κυνηγάνε την αδρεναλίνη «παίζοντας με τη φωτιά» χωρίς να σκέφτονται τις συνέπειες, μπορεί να βρεθούν στην παρανομία. Επομένως, η οικογένεια, η κοινωνία και η οργανωμένη Πολιτεία οφείλουν να στηρίζουν τη νεολαία όσο περισσότερο μπορούν. Το φαινόμενο δεν θα εξαλειφθεί, αλλά σε κάθε περίπτωση η νεολαία μας χρειάζεται.

Όσον αφορά τους δημοσιογράφους, είναι ευθύνη τους να τηρήσουν τη δεοντολογία και την ισχύουσα νομοθεσία και να προχωρήσουν σε βαθύτερη έρευνα. Αλίμονο αν οι δημοσιογράφοι γίνουν δημόσιοι κατήγοροι και λαϊκοί δικαστές θυμίζοντας πρακτικές του μεσαίωνα. Όπως τονίζω στις διαλέξεις μου που απευθύνονται σε δημοσιογράφους, ο ρόλος τους δεν είναι να ενοχοποιούν ή αθωώνουν, αλλά να ρίχνουν φως σε σκοτεινές πτυχές της κάθε υπόθεσης εγκληματολογικού ενδιαφέροντος που καλύπτουν και να αναδεικνύουν τις σημαντικές διαστάσεις του φαινομένου.

The following two tabs change content below.
Η Αγγελική Καρδαρά είναι Δρ Τμήματος ΕΜΜΕ - Φιλόλογος. Συνεργάζεται με το Πανεπιστήμιο Αθηνών στο πλαίσιο των elearning προγραμμάτων, έχοντας αναλάβει (συγγραφή και εκπαίδευση) τα εκπαιδευτικά προγράμματα «ΜΜΕ και Εγκληματικότητα: το έγκλημα ως είδηση και ως μήνυμα» και «Αστυνομικό και Δικαστικό Ρεπορτάζ» (Ακαδημαϊκός Υπεύθυνος: Καθηγητής Γιάννης Πανούσης). Συνεργάζεται επίσης με το Κέντρο Μελέτης του Εγκλήματος (ΚΕ.Μ.Ε.), όπου είναι εισηγήτρια σεμιναριακών μαθημάτων με θεματική «Το Έγκλημα στο Αστυνομικό και Δικαστικό ρεπορτάζ». Δίδαξε δημοσιογραφία στο Κολλέγιο Επαγγελματικής Δημοσιογραφίας (CPJ Athens/University of Wolverhampton) στο προπτυχιακό και μεταπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών. Από το 2013 έως το 2016 έδινε διαλέξεις στο Τμήμα ΕΜΜΕ του Παν/μίου Αθηνών, με αντικείμενο "Εγκληματολογία & ΜΜΕ". Ασχολείται με την εγκληματολογική έρευνα και τη συγγραφή.

Comments

comments

Related Posts

Comments are closed.

Recent Posts