Επίδαυρος: Κάλμπαρη εναντίον Μήδειας σημειώσατε ένα

του Δημήτρη Καλαντζή. 

Η επιστροφή του Θεάτρου Τέχνης υπό τη διεύθυνση της Μαριάννας Κάλμπαρη στην Επίδαυρο βρήκε ακραία διχασμένη υποδοχή. Πολλοί έμειναν ενθουσιασμένοι (ακούστηκαν μέχρι και «μπράβο» στην παράσταση του Σαββάτου – αυθόρμητα ή προκάτ, δεν έχει σημασία), αλλά αρκετοί απογοητεύτηκαν βαθύτατα τόσο για την οπτική της παράστασης στο αριστούργημα του Ευριπίδη, όσο και για τον τρόπο που χρησιμοποίησε η σκηνοθέτιδα μερικούς από τους καλύτερους ηθοποιούς που διαθέτει αυτή τη στιγμή το ελληνικό θέατρο…

Η ηθοποιός και διευθύντρια του Θεάτρου Τέχνης Μαριάννα Κάλμπαρη, στην πρώτη της απόπειρα σκηνοθεσίας αρχαίου δράματος στην Επίδαυρο, παρουσίασε την «Μήδεια» ως μία ερωτική ιστορία. Ή έστω ως μία ιστορία για την «βαρβαρότητα του έρωτα», όπως ήταν και ο υπότιτλος της παράστασής.

Επιστράτευσε λοιπόν διάφορα σπαράγματα από την αρχαία ελληνική γραμματεία (τη θεωρία του Πλάτωνα περί ανδρόγυνου, ερωτικά της Σαπφούς κ.α.), για να δει το έργο του Ευριπίδη ως «μία ιστορία αγάπης που κάτι δεν πήγε καλά». Θα μπορούσε να ήταν και η απάντηση του «τι θα γινόταν αν ο Ρωμαίος απατούσε την Ιουλιέτα;» ή «αν ο Ερωτόκριτος έκανε κακό στην Αρετούσα», αλλά στην προκειμένη περίπτωση είναι τόσο αυστηρά δεδομένος ο πυρήνας του έργου από τον Ευριπίδη, που η οπτική της κυρίας Κάλπαρη διακινδύνευσε να βγει «εκτός θέματος».

Η Μήδεια αφορά στην προδοσία του έρωτα. Και στην εκδίκηση της προδομένης γυναίκας. Όχι στα «δεινά του έρωτα». Με το να παραθέτεις αποσπάσματα άλλων έργων και να βάζεις την Μήδεια και τον Ιάσονα να ανταλλάσουν παθιασμένο φιλί στο κρεβάτι του γάμου τους, δεν εξυπηρετείς μία οπτική σου πάνω στη Μήδεια του Ευριπίδη αλλά παρουσιάζεις μία άλλη Μήδεια.

Επειδή παρουσιάστηκε πολύ πρόσφατα, έρχεται αυτόματα στο νου η Μήδεια του Δημήτρη Καραντζά και οι συγκρίσεις δεν ευνοούν την παράσταση της κυρίας Κάλμπαρη. Ο Καραντζάς διέλυσε όλη τη μορφή του έργου (παίχτηκε μόνο από τρεις άντρες ηθοποιούς) αλλά έσκαψε βαθειά στην ψυχή της ηρωίδας του Ευριπίδη, αναζητώντας γωνίες και κρυφά σημεία, παρουσιάζοντάς μας μία λιτή αλλά ταυτόχρονα συναρπαστική ματιά πάνω στον πυρήνα του έργου: την «ιερή οργή» μίας προδομένης γυναίκας που θέλει να σπάσει κάθε δεσμό με τον έρωτα, φτάνοντας ακόμα στη θυσία των παιδιών της, ώστε να αποκόπτει από όλα τα  ανθρώπινα χαρακτηριστικά.

Στην Μήδεια της κυρίας Κάλμπαρη ακόμα και αυτή η κορυφαία σκηνή της παιδοκτονίας περνά σε δεύτερο – τρίτο πλάνο, υποθέτουμε γιατί δεν εξυπηρετούσε την «ιστορία έρωτα» της οπτικής της, όπως υποθέτουμε ότι ήταν αυτή η «οπτική της» που την οδήγησε στο να χρησιμοποιήσει τόσο περίεργα τους ηθοποιούς της.

Η παράσταση έδινε την εικόνα ότι φτιάχτηκε για να αποστερήσει από την πρωταγωνίστρια (Μαρία Ναυπλιώτου) την απόλυτη κυριαρχία στην ορχήστρα. Η κυρία Κάλμπαρη έσπασε το ρόλο της Μήδειας στα δύο, αφήνοντας τη Μαρία Ναυπλιώτου να παριστάνει την ερωτευμένη γυναίκα, και δίνοντας το μέρος της «παθιασμένης βάρβαρης» στην Αλεξάνδρα Καζάζου (η οποία, πρέπει να πούμε, ότι αποδείχτηκε εξαιρετική).

Η Μαρία Ναυπλιώτου ως Μήδεια υπονομεύτηκε ακόμα και στους διαλόγους της με τον Ιάσονα, αφού η επιλογή της σκηνοθέτιδας να παρουσιάσει έναν τόσο υπερβολικό χαρακτήρα – στα όρια της καρικατούρας – έστρεφε όλο το ενδιαφέρον πάνω του.

Λίγες μέχρι ελάχιστες ήταν οι στιγμές που μπορέσαμε να απολαύσουμε τη Μαρία Ναυπλιώτου που γνωρίζουμε. Όσο για τον Χάρη Φραγκούλη, αυτό που ειπώθηκε κατά την έξοδο από θεατές, ότι «αν τον έβλεπε ο Λευτέρης Βογιατζής σε αυτή την παράσταση, θα έκανε χαρακίρι», είναι σίγουρα υπερβολή, αν και νομίζουμε ότι ο σημαντικός αυτός ηθοποιός θα θέλει να αφήσει πίσω του τον συγκεκριμένο Ιάσονα με τις σπαστικές κινήσεις, τις χιουμοριστικές ατάκες και την υπερβολή σε κάθε κίνηση και εκφορά λέξης, για να προχωρήσει στην υποκριτική τέχνη που γνωρίζει και υπηρετεί με συνέπεια τόσα χρόνια.

Δυσάρεστες εκπλήξεις ήρθαν και από τις ταλαντούχες Θεοδώρα Τζήμου και Κωνσταντίνα Τάκαλου, που έχουμε απολαύσει σε άλλες παραστάσεις κι εδώ δυσκολευτήκαμε να αναγνωρίζουμε από την υπερβολή στον τρόπο παιξίματος.

Όσο για τον χορό, τείνει να εξελιχθεί σε καθολική επικράτηση η ιδέα της ταλαιπωρίας των ηθοποιών προκειμένου να «γεμίσει» η ορχήστρα. Στην Άλκηστη της Κατερίνας Ευαγγελάτου η επιλογή αυτή πέτυχε και η σκηνή που οι χορευτές σέρνονταν και έπεφταν από τον «λόφο» προσέφερε μεγάλη συναισθηματική ένταση στους θεατές. Στη Μήδεια όμως δεν καταλάβαμε ποτέ γιατί οι χορευτές έπρεπε να υποβληθούν σε ακροβατικά (τραπέζιο, έρπειν κ.α.) γύρω από το κρεβάτι της Μήδειας, χωρίς άλλο αποτέλεσμα από το να γεμίσει με σκόνη το θέατρο.

Τέλος, η μουσική του Παναγιώτη Καλαντζόπουλου δεν μπόρεσε να αναμετρηθεί με την συγκλονιστική σύνθεση του Σταμάτη Κραουνάκη για το ίδιο έργο το 1990. Εξαρχής όμως ο συνθέτης είχε αναλάβει τον πολύ δύσκολο ρόλο να φτιάξει νέα μουσική πάνω σε ίδια μετάφραση (Χειμωνά), οπότε θα ήταν μεγάλη έκπληξη αν μπορούσε να ξεπεράσει τον Κραουνάκη.

Το θετικό της παράστασης:

Η παράσταση προσέλκυσε πολύ κόσμο στην Επίδαυρο – κάποιες πληροφορίες λένε για πάνω από 15.000 θεατές το διήμερο. Ακόμα πιο θετικό ήταν ότι μεγάλο μέρος αυτού του κόσμου πήγαινε για πρώτη φορά στην Επίδαυρο, είτε λόγω του brand «Θέατρο Τέχνης», είτε λόγω των ηθοποιών, είτε των καλών δημοσίων σχέσεων του κύριου Ασπρούλη. Μακάρι να ξαναπάει και να δει πιο στιβαρές προτάσεις, ίσως κάποιου από τους εξαιρετικούς σκηνοθέτες με τους οποίους συνεργάζεται το Θέατρο Τέχνης.

Μήδεια του Θέατρου Τέχνης. Αύγουστος 2017. Φωτό: DNK.

ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ

Μετάφραση: Γιώργος Χειμωνάς
Σκηνοθεσία: Μαριάννα Κάλμπαρη
Δραματουργική επεξεργασία: Μαριάννα Κάλμπαρη – Έλενα Τριανταφυλλοπούλου
Σκηνικό –κοστούμια: Κωνσταντίνος Ζαμάνης
Μουσική σύνθεση: Παναγιώτης Καλαντζόπουλος
Κίνηση: Μαρίζα Τσίγκα
Σχεδιασμός φωτισμών: Στέλλα Κάλτσου
Α’ Βοηθός σκηνοθέτη: Κατερίνα Γεωργουδάκη
Β’ Βοηθός σκηνοθέτη: Μαριλένα Μόσχου
Βοηθός συνθέτη: Βάϊος Πράπας
Βοηθός σκηνογράφου: Μαρία Παπαδοπούλου
Βοηθός σχεδιαστή φωτισμών: Στέβη Κουτσοθανάση

Πρωταγωνιστούν: Μαρία Ναυπλιώτου, Χάρης Φραγκούλης και αλφαβητικά οι Γεράσιμος Γεννατάς, Μαριάννα Κάλμπαρη, Αλεξάνδρα Καζάζου, Σύρμω Κεκέ, Ιωάννα Μαυρέα, Αλέξανδρος Μυλωνάς, Κωνσταντίνα Τάκαλου, Θεοδώρα Τζήμου.
Χορός: Λήδα Κουτσοδασκάλου, Βασιλίνα Κατερίνη, Μάριος Κρητικόπουλος, Ευθύμης Χαλκίδης, Αλέξανδρος Σκουρλέτης.

Μουσικοί επί σκηνής: Παναγιώτης Καλαντζόπουλος (κιθάρα), Κλέων Αντωνίου (ηλεκτρική κιθάρα), Βάϊος Πράπας (μπάσο – κρουστά), Κωνσταντίνος Ευστρατίου (μεταλλόφωνο).

The following two tabs change content below.

Δημήτρης Καλαντζής

Γεννήθηκε, μεγάλωσε και ζει στο κέντρο της Αθήνας. Σπούδασε δημοσιογραφία στο «Εργαστήρι» και Ελληνικό Πολιτισμό στο ΕΑΠ. Έχει δουλέψει σε εφημερίδες, ραδιοφωνικούς & τηλεοπτικούς σταθμούς και τώρα διερευνά τους κώδικες του διαδικτύου. Αγαπά τις ανθρώπινες ιστορίες και τις γάτες.

Comments

comments

Related Posts

Recent Posts