Μητέρα σκοτώνει τον γιο της για οικονομικό όφελος – Case Study «Δολοφονία Πολύζου»

polyzos

της Αγγελικής Καρδαρά. 

Ανάλυση Υπόθεσης/Case Study
Δολοφονία Κωστή Πολύζου: το ψυχο-εγκληματικό προφίλ της μητέρας / δράστιδος

Η ΥΠΟΘΕΣΗ ΠΕΡΙΛΗΠΤΙΚΑ 
kostis-polizosΟ Κωστής Πολύζος, 23 χρόνων, φοιτητής, χάθηκε το βράδυ της Παρασκευής 18 Φεβρουαρίου 2011 από το σπίτι του στη Σιάτιστα Κοζάνης, όπου διέμενε με τη μητέρα του, τον πατριό και τον μικρότερο αδελφό του. Οκτώ μήνες μετά την εξαφάνιση του, στις 26 Σεπτεμβρίου 2011, το πτώμα του εντόπισε κυνηγός, μισοφαγωμένο από άγρια ζώα σε κτήμα του πατριού του, στο σημείο Πασά Γεφύρι, στα σύνορα των νομών Κοζάνης-Γρεβενών. Από την έρευνα, αποκαλύφθηκε ότι η μητέρα του Πολύζου και ο πατριός του, είχαν χρεώσει στον άτυχο νέο 300.000 ευρώ δικών τους δανείων, ενώ πούλησαν το αυτοκίνητό τους, αφού το απολύμαναν 18 φορές τις ημέρες που αποκαλύφθηκε το πτώμα. Παρά τις απολυμάνσεις, εντοπίστηκαν στο αυτοκίνητο κηλίδες αίματος. Το ζευγάρι δεν ομολόγησε τη δολοφονία. 

Ήθελα από καιρό να γράψω στο postmodern για τη συγκεκριμένη πολύκροτη υπόθεση που εδώ και αρκετά χρόνια απασχολεί τα ΜΜΕ, αλλά περίμενα την απόφαση του δικαστηρίου.

Αναφέρομαι στην υπόθεση δολοφονίας του νεαρού Κωστή Πολύζου το Φεβρουάριου του 2011 στην Σιάτιστα Κοζάνης, η οποία εξιχνιάστηκε από την εκπομπή της δημοσιογράφου Αγγελικής Νικολούλη «Φως στο Τούνελ», πέντε χρόνια μετά τη διάπραξή της.

Πρόκειται για μια υπόθεση που μπορεί να χαρακτηριστεί «ακραία εγκληματικότητα», δεδομένου ότι το έγκλημα ήταν ειδεχθές, ενώ η ίδια η μητέρα και ο πατριός του νεαρού κρίθηκαν από το δικαστήριο ένοχοι, ως οι δράστες του εγκλήματος. Αναμφίβολα, παρουσιάζει μεγάλο ερευνητικό ενδιαφέρον η απεικόνιση του ψυχο-εγκληματικού προφίλ της μάνας που φτάνει στο σημείο να δολοφονήσει το ίδιο της το παιδί, με οικονομικά μάλιστα κίνητρα.

«Είναι χειρότερη από τη Μήδεια, γιατί η κατηγορούμενη ωθήθηκε από ταπεινά αίτια», όπως σημείωσε εμφατικά η εισαγγελέας κατά την αγόρευσή της.

Ειδικότερα, όπως πληροφορούμαστε από το δικαστικό ρεπορτάζ (*), «Το Μικτό Ορκωτό Δικαστήριο Καστοριάς επέβαλε στην Δ. Κ. και το σύζυγο της Χ.Ν. την ποινή της ισόβιας κάθειρξης για την από κοινού δολοφονία του 23χρονου Κωστή Πολύζου τον Φεβρουάριο του 2011 στην Σιάτιστα. Την πρόταση της εισαγγελέως της έδρας περί ισόβιας κάθειρξης υιοθέτησε το δικαστήριο, ενώ επέβαλε και τη στέρηση των πολιτικών δικαιωμάτων για τους δύο κατηγορούμενους».

Το σημείο που ερευνητικά προκαλεί μεγάλη εντύπωση είναι τα κίνητρα της μητέρας που φτάνει στο σημείο να σκοτώσει τον ίδιο της το γιο, ξεφεύγοντας από το «τυπικό προφίλ» των γυναικών που –σε διεθνές επίπεδο- δολοφονούν τα παιδιά τους. Αυτά ακριβώς τα «ταπεινά κίνητρα», για τα οποία κάνει λόγο η εισαγγελέας, τα οποία οδήγησαν σε έναν «άδικο, τρομακτικό και απαίσιο θάνατο, στον οποίο συνέβαλε η ίδια η μητέρα του», όπως επίσης  τονίστηκε από την εισαγγελέα, αξίζει να τεθούν στη βάσανο της έρευνας.

Ας εξετάσουμε πρώτα τα κύρια σημεία που αναδεικνύει η έρευνα για το προφίλ των γυναικών που δολοφονούν τα παιδιά τους, ώστε στη συνέχεια να εντοπίσουμε τη διαφοροποίηση της μητέρας-δράστιδος της δολοφονίας Πολύζου.

Αξίζει αρχικά να διευκρινίσω ότι από καθαρά ποινική άποψη στην συγκεκριμένη υπόθεση δεν έχουμε να κάνουμε με «παιδοκτονία» αλλά ανθρωποκτονία, αφού σύμφωνα με το άρθρο 303 του Ποινικού Κώδικα για το έγκλημα της παιδοκτονίας ορίζονται τα εξής: «Μητέρα που με πρόθεση σκότωσε το παιδί της κατά τον τοκετό ή μετά τον τοκετό, αλλά ενώ εξακολουθούσε ακόμη η διατάραξη του οργανισμού της από τον τοκετό τιμωρείται με κάθειρξη μέχρι δέκα ετών».

Ωστόσο, θεωρώ ότι είναι σκόπιμο να δούμε πώς απεικονίζει η διεθνής έρευνα τα κίνητρα εγκληματικής δράσης των γυναικών που προβαίνουν σε δολοφονία των παιδιών τους (από βρέφη μέχρι μεγαλύτερες ηλικίες) και ποια η σημαντική διαφοροποίηση με τη μητέρα του Κωστή Πολύζου που, όπως τόνισα, πρέπει να απασχολήσει την εγκληματολογική έρευνα αλλά και τον ερευνητή-δημοσιογράφο.

Από ψυχιατρική σκοπιά η πιο συνηθισμένη διάγνωση σε εγκλήματα που διαπράττουν μητέρες είναι η σοβαρή κατάθλιψη με ψυχωτικά χαρακτηριστικά. Άλλη σημαντική διαγνωστική κατηγορία που σχετίζεται με την παιδοκτονία, είναι η σχιζοφρένεια.

Σύμφωνα με τον Faulk (1988) ο πιο συνηθισμένος λόγος για τη διάπραξη παιδοκτονιών (80% των περιπτώσεων) είναι ψυχοκοινωνικός και έγκειται στην επιθυμία της μητέρας να απαλλαγεί από το μωρό μόλις αυτό γεννηθεί, εξαιτίας φόβου ή ντροπής.

Σύμφωνα με τον Resnick (1970) πολλές περιπτώσεις παιδοκτονιών είναι το αποτέλεσμα α) μιας σοβαρής ψύχωσης που συνοδεύεται από παραισθήσεις β) μιας μακρόχρονης κακοποίησης του παιδιού και γ) συνιστά «αλτρουιστική παιδοκτονία».

Η «αλτρουιστική παιδοκτονία» συχνά συνδέεται με μια λανθάνουσα καταθλιπτική ασθένεια, ενώ κύριο χαρακτηριστικό της είναι η επιθυμία της γυναίκας να σκοτώσει το παιδί προκειμένου να το ανακουφίσει από πραγματικό ή εικονικό πόνο. Γυναίκες που προβαίνουν σε τέτοιου είδους δολοφονίες κατά κανόνα αυτοκτονούν ή αποπειρώνται να αυτοκτονήσουν μετά την πράξη τους. Από κοινωνιολογική σκοπιά πρέπει να τονισθεί ότι κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες, όπως είναι η φτώχια, η ανεργία και ο αποκλεισμός, δύναται να επιδράσουν δυσμενώς στην ψυχοσύνθεση μιας γυναίκας που είναι ταυτόχρονα και μητέρα.

Συμπερασματικά, η παιδοκτονία είναι μια τραγική πράξη βίας, οφειλόμενη σε μια πληθώρα αιτιών, κοινωνικών, ψυχολογικών, ψυχιατρικών και βιολογικών. Συνοπτικά, θα μπορούσαμε να αναφέρουμε τη ντροπή και το φόβο του κοινωνικού στίγματος και αποκλεισμού, τον ελλιπή γενετικό έλεγχο, τις διανοητικές ασθένειες, τους ιδεοληπτικούς λόγους, τις τάσεις κανιβαλισμού, τις κοινωνικές προκαταλήψεις, το συναίσθημα πλήρους αδυναμίας της μητέρας απέναντι στο «ανεπιθύμητο» μωρό, ιδιαίτερα όταν αυτό είναι νεογέννητο και δεν έχει ακόμα αναγνωρίσει τη μητέρα του ως μια ανεξάρτητη ανθρώπινη ύπαρξη, την προβολή αυτοκτονικών τάσεων στο βρέφος το οποίο θεωρείται από τη μητέρα ως το «δηλητηριώδες δοχείο» που πρέπει να καταστραφεί, τις βιολογικές και ψυχικές διαταραχές.

Οι πιο συνηθισμένες μέθοδοι που χρησιμοποιούν οι γυναίκες για να σκοτώσουν τα παιδιά τους είναι ο πνιγμός, ο στραγγαλισμός, η δηλητηρίαση και τα χτυπήματα στο κεφάλι. Ο doctor Lude περιγράφει τη μητέρα που σκοτώνει το παιδί της ως εξής: «Οι γυναίκες που σκοτώνουν τα βρέφη τους ή μικρά παιδιά αντιμετωπίζουν μια σοβαρή διαταραχή, υποφέρουν από εξαιρετικά έντονες περιόδους κατάθλιψης, ενώ δύναται να βιώσουν την εμπειρία των παραισθήσεων. Προτού διαπράξουν το φόνο, είναι πολύ πιθανό να διανύσουν μια περίοδο προετοιμασίας, κατά την οποία σχεδιάζουν τον τρόπο με τον οποίο θα προβούν στην τέλεση του φόνου, φαντασιώνονται το παιδί τους νεκρό και σκέπτονται το ενδεχόμενο της αυτοκτονίας».

Αυτό όμως που πρέπει να υπογραμμισθεί κατά κύριο λόγο είναι το ότι ενώ παλαιότερα το έγκλημα της παιδοκτονίας αφορούσε κατ’ αποκλειστικότητα τις ανύπαντρες γυναίκες, τα τελευταία χρόνια πολλές παντρεμένες γυναίκες έχουν διαπράξει αυτού του είδους το έγκλημα.

Η έρευνα σε εθνικό και διεθνές επίπεδο σχετικά με το προφίλ γυναικών που δολοφονούν τα παιδιά τους εντοπίζει ως κύριο κίνητρο της εγκληματικής τους δράσης την προσπάθειά των μητέρων να τα «λυτρώσουν» από έναν πραγματικό ή εικονικό πόνο. Λειτουργούν ως το «χέρι της θείας δίκης», αναλαμβάνοντας να παίξουν το ρόλο του Θεού, Τον οποίο μάλιστα συχνά επικαλούνται.

Ο κύριος σκοπός τους με τη διάπραξη του εγκλήματος είναι να διορθώσουν μια «αδικία της φύσης», γιατί σύμφωνα με την δική τους κοσμοθεωρία το παιδί που υποφέρει από κάποιο σωματικό πόνο ή αντιμετωπίζει κάποια ψυχολογική διαταραχή ή ψυχιατρική ασθένεια δεν πρέπει να ζει, βάσει της λογικής ότι και το ίδιο υποφέρει, αλλά και επειδή θεωρούν ότι αποτελεί «στίγμα» για την οικογένειά του. Στοιχεία που εντοπίζονται και σε υποθέσεις δολοφονιών ακόμα και παιδιών που έχουν ενηλικιωθεί, γιατί η μητέρα δεν αντέχει να βλέπει το παιδί της να υποφέρει ή γιατί έχει κουραστεί να το φροντίζει. Ωστόσο, αυτά τα στοιχεία απουσιάζουν εντελώς από την παραπάνω υπόθεση. Εδώ έχουμε να κάνουμε με μια κυνική δολοφονία, με οικονομικές σκοπιμότητες.

Ειδικότερα, παρατηρούμε ότι η μητέρα του Κωστή Πολύζου δεν επιδιώκει να απαλλάξει το παιδί της από κάποιο σωματικό ή ψυχικό πόνο, αλλά μέσα από το θάνατό του επιδιώκει να κερδίσει η ίδια τα μεγαλύτερα οικονομικά οφέλη. Μάλιστα, όπως αποδείχθηκε στο δικαστήριο, συνέβαλε ώστε το παιδί της να βρει έναν «άδικο, τρομακτικό και απαίσιο θάνατο», στοιχείο που επίσης δεν πρέπει να περάσει απαρατήρητο, καθώς και ο τρόπος τέλεσης του εγκλήματος αποκαλύπτει σημαντικά πράγματα για το προφίλ των δραστών. Θα έλεγα ότι στην συγκεκριμένη υπόθεση φανερώνει κυνισμό, ακραία αρνητικά συναισθήματα προς το θύμα και συναισθηματική απάθεια ως προς το φρικτό θάνατο που βρίσκει.

Αξιοσημείωτο, τέλος, είναι ότι η μητέρα προσπάθησε με κάθε τρόπο να καλύψει τα ίχνη της. Η δολοφονία έλαβε χώρα το Φεβρουάριο του 2011 και η υπόθεση εξιχνιάστηκε από το «Φως στο Τούνελ» αρχές του 2016. Συνεπώς, για μια περίοδο 5 ετών η γυναίκα αυτή ζούσε την καθημερινότητά της χωρίς ενοχές, χωρίς να «λυγίσει» συναισθηματικά από το βάρος της δολοφονίας του ίδιου της του παιδιού. Αντίθετα έκανε τα αδύνατα δυνατά ώστε να μείνει για πάντα κρυφό το «εγκληματικό» μυστικό της.

Επιπροσθέτως, το παραπάνω έγκλημα δυστυχώς «εγκαινιάζει» μια νέα εποχή στην εγκληματικότητα στη χώρα μας, δεδομένου ότι ενώ η οικογένεια αποτελούσε πάντα τον πυρήνα και το θεμέλιο της ελληνικής κοινωνίας, πλέον βλέπουμε να σπάει αυτός ο συνεκτικός δεσμός και μια μητέρα να παίζει καθοριστικό ρόλο στη διάπραξη ενός στυγερού εγκλήματος εις βάρος του παιδιού της.

Συνοψίζοντας, η τελική μου διαπίστωση για την πολύκροτη υπόθεση είναι ότι  τα δολοφονικά ένστικτα -για κάποιον λόγο που χρήζει περαιτέρω ψυχιατρικής και εγκληματολογικής διερεύνησης- κατάφεραν να «νικήσουν» την μητρική αγάπη και να οδηγήσουν σε ένα αποτρόπαιο έγκλημα που προκαλεί τρόμο. Δεν είναι τυχαίο ότι η πράξη καταδικάζεται από την ευρύτερη κοινωνία, αλλά όπως είδαμε και από τους δικαστικούς λειτουργούς, που δίνουν μάλιστα έμφαση στον ειδεχθή τρόπο διάπραξης του εγκλήματος και στον καθοριστικό ρόλο της μάνας.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ

*Πηγή: http://www.cnn.gr/news/ellada/story/54720/ypothesi-kosti-polyzoy-isovia-se-mitera-kai-patrio-gia-ti-dolofonia-toy-23xronoy

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

C.A. Davis, (2002), Women who kill: profiles of female serial killers, Allison & Busby Limited, London, σσ. 362-396.

R.B. Flowers, (1987), Women and Criminality: the woman as victim, offender and practitioner, Greenwood Press, USA, σσ. 91-97, 98-101, 103.

R.B. Flowers, (1995), Female Crime, Criminals and Cellmates: an exploration of female criminality and delinquency, McFarland & Company, USA, σσ. 27-43.

  1. Motz, (2001),The psychology of Female Violence: crimes against the body, Brunner-Routledge, Hove and New York, σσ. 2-12, 113, 115-127, 131-132, 139-143.

M.G. Spinelli, (2003), Infanticide: psychosocial and legal perspectives on mothers who kill, Amer Psychiatric Pub, London and Washington DC, σσ.xv, 4-6.

N.H. Rafter, editor, (2003), Encyclopedia of Women and Crime, Checkmark Books, N. York, σσ. 520-521.

(κεντρική φωτογραφία: Mark Fanell@Flickr)

The following two tabs change content below.
Η Αγγελική Καρδαρά είναι Δρ Τμήματος ΕΜΜΕ - Φιλόλογος. Συνεργάζεται με το Πανεπιστήμιο Αθηνών στο πλαίσιο των elearning προγραμμάτων, έχοντας αναλάβει (συγγραφή και εκπαίδευση) τα εκπαιδευτικά προγράμματα «ΜΜΕ και Εγκληματικότητα: το έγκλημα ως είδηση και ως μήνυμα» και «Αστυνομικό και Δικαστικό Ρεπορτάζ» (Ακαδημαϊκός Υπεύθυνος: Καθηγητής Γιάννης Πανούσης). Συνεργάζεται επίσης με το Κέντρο Μελέτης του Εγκλήματος (ΚΕ.Μ.Ε.), όπου είναι εισηγήτρια σεμιναριακών μαθημάτων με θεματική «Το Έγκλημα στο Αστυνομικό και Δικαστικό ρεπορτάζ». Δίδαξε δημοσιογραφία στο Κολλέγιο Επαγγελματικής Δημοσιογραφίας (CPJ Athens/University of Wolverhampton) στο προπτυχιακό και μεταπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών. Από το 2013 έως το 2016 έδινε διαλέξεις στο Τμήμα ΕΜΜΕ του Παν/μίου Αθηνών, με αντικείμενο "Εγκληματολογία & ΜΜΕ". Ασχολείται με την εγκληματολογική έρευνα και τη συγγραφή.

Comments

comments

Related Posts

Comments are closed.

Recent Posts