Καύσωνες του χθες και του σήμερα. Μια προσέγγιση…

BASIK-HEAT

του Θοδωρή Κολυδά.

Αθήνα 1911

«Σιωπή! Ομιλούν οι αριθμοί. Υπό σκιάν 40. Εις τον ήλιον 45. Εις το έδαφος 50. Α-λα-τρε! Έχει άλλος; Υπό το έδαφος; Τι διάβολον ήλθεν αυτή η επιστήμη να μας διαβαθμίση την ευαισθησίαν μας; Ποίος την έβαλεν; Και τις της εκάμαμεν ώστε να μας υποβάλη την αύξησιν του μαρτυρίου; Είνε βέβαιον ότι αφ’ ότου ανεκαλύφθησαν αυτοί οι αριθμοί ζεσταινόμεθα περισσότερον και μαζί με μας ζεσταίνονται και όσοι δεν τους εννοούν καθόλου, διότι απλούστατα είνε ανίκανοι να εννοήσουν την συγκριτικήν αναλογίαν των…»
Εφημερίδα Χρόνος -13 Αυγούστου 1911

Αθήνα 1926

ethnos«Ενώ εις τας πολύ γειτονικάς μας χώρας τα κλίματα είνε ψυχρά, και αυτόν τον καιρόν ο κόσμος γεύεται ακόμη την δροσεράν πνοήν της Ανοίξεως, εδώ έχει αρχίσει ήδη από πολλού ο πύρινος λίβας της Σαχάρας να μας ιδρώνει τα μέτωπα. Η ζέστη προχωρεί από της μιάς ημέρας εις την άλλην και λυώνει σαν μολύβι το ιοστεφές Άστυ και οι άνθρωποι παραφρονούν. Το μεγαλύτερον ζήτημα που μας απασχολεί είνε πως θα δροσισθούμεν και δροσιζόμεθα κατά διαφόρους τρόπους έκαστος. Ομοιάζομεν με τον άφρονα πλούσιον της παραβολής ο οποίος ικέτευεν από την κόλασιν τον καλόν Λάζαρον απέναντι εις τον παράδεισον να βρέξη το δακτυλάκι του και να του δώση να υγράνη την γλώσσαν του. Και ακόμη δεν ήρθε το καλοκαίρι με τα όλα του. Η εφετεινή ζέστη προμηνύεται αγρία και παρομοίαν δεν ενθυμούνται οι παλαιότεροι! Αλλά πως και που λοιπόν να δροσισθή κανείς; Οι Αθηναίοι με τα κολλάρα ξεκούμπωτα, με τα σακκάκια στο χέρι τις περισσότερες φορές, εκστρατεύουν αλλόφρονες εις αναζήτησιν δροσιάς…»
Περισσότερα στην ιστοσελίδα «Η Παλιά Αθήνα» και «Κυριακή του Ελευθέρου Βήματος» που αποτέλεσε πηγή αυτής της εισαγωγής. (http://www.paliaathina.com/gr/pages/800/pws-drosizontan-kalokairiatika-me-kayswna-stin-palia-athina.html)

Σύγχρονη Αθήνα

Οι διαφορές πολύ μικρές στο σήμερα. «Σκιά, πολλά υγρά και υπομονή θα χρειαστείτε σήμερα, καθώς ο υδράργυρος θα ανηφορίσει φτάνοντας κατά τόπους και στους 39 βαθμούς! Συμβουλές από τον Ιατρικό Σύλλογο. Οι θερμές μάζες από την Αφρική ανεβάζουν τον υδράργυρο με αποτέλεσμα η σημερινή μέρα να είναι η πιο ζεστή της εβδομάδας που διανύουμε…». Αυτά έγραφε το The TOC πριν 2 χρόνια αυτά ίσως γράφουν και τα επόμενα…

(http://www.thetoc.gr/koinwnia/article/kauswnas-einai-tha-perasei )

Δεν αποκλείεται όμως σε κάποιες ιστοσελίδες ή blogs που διαθέτουν πλούσια φαντασία και χιούμορ να δούμε καινούργιους ορισμού του καύσωνα (!), «σύγχρονους» τρόπους αντιμετώπισής του, αλλά ακόμη και ορισμούς όπως τι «ΔΕΝ είναι καύσωνας»!  «…ο μίνι καύσωνας είναι ένας καύσωνας τρανς. Φοράει φούστα μίνι και φαίνονται τα αξύριστα πόδια του. Μπορεί και να σε ξεγελάσει, αλλά όταν ανοίγει το στόμα του ακούγεται μια αγριοφωνάρα…» Αυτά και πολλά άλλα στο blog : http://armenistis87b.blogspot.gr/2010/06/blog-post_14.html

Υπάρχει ορισμός του καύσωνα ;

Αν σοβαρευτούμε και θελήσουμε να αναζητήσουμε ακριβή ορισμό του καύσωνα στη διεθνή ορολογία, όσο και να φανεί παράξενο, δεν θα βρούμε ! Δεν υπάρχει με άλλα λόγια ένας κοινός ορισμός του καύσωνα και αυτό, διότι τα κριτήρια για τον ορισμό του διαφοροποιούνται ανάλογα με τη γεωγραφική θέση και τις κλιματικές συνθήκες μιας περιοχής. Για παράδειγμα, ενώ στις Σκανδιναβικές χώρες τιμές της θερμοκρασίας περί τους 35 βαθμούς θεωρούνται ότι αγγίζουν τα όρια του «καύσωνα», για την περιοχή μας χαρακτηρίζονται «φυσιολογικές». Αντίθετα, τιμές περί τους 40 βαθμούς, ενώ για τους κατοίκους της Σαχάρας ή της Σαουδικής Αραβίας θεωρούνται μάλλον κανονικές, για τη χώρα μας χαρακτηρίζονται ως τιμές «καύσωνα». Πάντως ο κατά λέξη ορισμός που χρησιμοποιείται για τον καύσωνα στη διεθνή μετεωρολογική κοινότητα είναι heat wave (κύμα ζέστης -γενικά), όρος που αναφέρεται σε μια περίοδο ασυνήθους και δυσάρεστου θερμού και υγρού καιρού. Τα κριτήρια του ευάρεστου καιρού εξαρτώνται από τις συνήθεις κλιματολογικές συνθήκες που επικρατούν σε κάθε περιοχή.

H κυριότερη αιτία για την εμφάνιση υψηλών θερμοκρασιών στη χώρα μας είναι η μεταφορά θερμών αερίων μαζών από τις ακτές της Αφρικής. Μετεωρολογικά το φαινόμενο παρατηρείται όταν στις κατώτερες στάθμες της ατμόσφαιρας (στα 850 mb –περίπου στα 1500 μέτρα ) πνέουν νοτιοδυτικοί άνεμοι ενώ στις ανώτερες στάθμες (στα 500 mb) παρατηρούνται υψηλές πιέσεις, που προκαλούν κατολισθήσεις των αερίων μαζών και οι οποίες προσθέτουν περισσότερη θερμότητα στα κατώτερα στρώματα. Εδώ θα πρέπει να σημειώσουμε ότι κατά κανόνα στη χώρα μας οι έκτακτες ανακοινώσεις της Εθνικής Μετεωρολογικής Υπηρεσίας (ΕΜΥ) βγαίνουν όταν προβλέπεται ότι θα έχουμε υψηλές θερμοκρασίες, άνω των 40 βαθμών Κελσίου, για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο της μιας ημέρας και χαρακτηρίζουμε ως «καύσωνα» τις περιπτώσεις υψηλών θερμοκρασιών όταν συνυπάρχουν τα παρακάτω κριτήρια:

akropolh1. H μέγιστη θερμοκρασία σε συνοπτικούς ή αεροναυτικούς μετεωρολογικούς σταθμούς είναι μεγαλύτερη ή ίση των 39 βαθμών Κελσίου. H ελάχιστη θερμοκρασία είναι μεγαλύτερη των 26 βαθμών Κελσίου. 3. Επικρατεί άπνοια ή ασθενείς άνεμοι και το θερμοκρασιακό εύρος είναι μικρό. 4. Οι υψηλές θερμοκρασίες παρατηρούνται σε ευρεία γεωγραφική έκταση και η διάρκειά τους υπερβαίνει τις τρεις ημέρες.

Η χειρότερη περίοδος καύσωνα των τελευταίων δεκαετιών ήταν από τις 19 ως και τις 27 Ιουλίου του 1987, όπου ο υδράργυρος ξεπέρασε σε πολλές περιοχές τους 39 βαθμούς και παρέμεινε για οκτώ ημέρες σε πολύ υψηλές τιμές με και με μικρό ημερήσιο θερμοκρασιακό εύρος. Ανάλογο «θερμό επεισόδιο» επαναλήφθηκε στις αρχές Ιουλίου του 1988, με επίσης μεγάλη διάρκεια θερμών ημερών.

Αν και οι υψηλότερες θερμοκρασίες παρατηρούνται συνήθως το τρίτο δεκαήμερο του Ιουλίου, σε ορισμένες περιοχές, όπως η Αττική, έχουν εμφανιστεί 45 βαθμοί στα τέλη Ιουνίου του 1982 και ακόμη υψηλότερη τιμή το πρώτο δεκαήμερο Ιουλίου, με 48 βαθμούς στο Τατόι στις 10.7.1977.

Εκείνο που πρέπει να επισημάνω είναι ότι σε περιόδους καύσωνα τα κτίρια λόγω της μεγάλης τους θερμοχωρητικότητας δεν μπορούν να αποβάλλουν τα ποσά της θερμότητας ακόμη και το βράδυ και γενικότερα αυτό που πολλαπλασιάζει τον καύσωνα είναι οι συνθήκες ζωής στην πόλη. Η δόμηση, η χρήση του αιρκοντίσιον, η άσφαλτος, τα τεράστια κτίρια, τονίζουν την επίδραση του καύσωνα στον ανθρώπινο οργανισμό. Ότι πριν από εκατό χρόνια ερχόταν φυσιολογικά και το περνούσαμε σχεδόν ανώδυνα ανοίγοντας τα παράθυρα του σπιτιού, αυτή τη στιγμή, έτσι όπως έχουν δημιουργηθεί οι καταστάσεις στην Αθήνα, πολλαπλασιάζεται και η δυσφορία είναι μεγαλύτερη. Παλαιότερα, όταν δεν υπήρχε αυτή η δόμηση, η Αθήνα και αεριζόταν και χώρους πρασίνου είχε και η θαλάσσια αύρα κυκλοφορούσε ανεμπόδιστα και δρόσιζε τους Αθηναίους. Η Αθήνα αλλά και γενικότερα και άλλες πόλεις παρουσιάζουν το φαινόμενο της «θερμικής νησίδας». Είναι ένα μικροκλιματικό φαινόμενο, στο οποίο η θερμοκρασία στο κέντρο είναι αισθητά μεγαλύτερη απ’ ό,τι στην εξοχή.

Τώρα το τι πρέπει να κάνουμε στις περιπτώσεις του καύσωνα λίγο πολύ όλοι το ξέρουμε. Κλασσικά λοιπόν θα πρέπει να παραμένουμε σε σκιερά και δροσερά μέρη και να αποφεύγουμε τους χώρους όπου επικρατεί συνωστισμός. Κυρίως χρειάζεται υπομονή . Ζέστη είναι θα περάσει… Και να μην ξεχνάμε να αναζητάμε περισσότερες πληροφορίες πάντα από τους ειδικούς και τους επαγγελματίες όπως από την ΓΓΠΠ , η οποία έχει εκδώσει αναλυτικές οδηγίες αυτοπροστασίας οι οποίες υπάρχουν στην ιστοσελίδα της ( http://civilprotection.gr/el/disasters) .

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ: ΟΙ ΥΨΗΛΟΤΕΡΕΣ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΕΣ ΤΟΝ ΙΟΥΝΙΟ

(Τιμές πάνω από 40 βαθμούς)

Ν Φιλαδέλφεια 44,6C (25/6/1982) Ελευσίνα 43,8C (25/6/1982) Τρίκαλα 43,C (26/6/1982) Θησείο 43,0C (21/6/1916) Μέγαρα 42,5C (26/6/1982) Τανάγρα 42,4C (26/6/1982) Λαμία 42,3C (25/6/1982) Λάρισα 42,2C (25/6/1982) Καλαμπάκα 42,0C (27/6/1980) Τατόι 42,0C (25/6/1982) Αλίαρτος 42,0C (26/6/1982) Αίγιο 41,9C (25/6/1982) Καλαμάτα 41,8C (25/6/1982) Πυργέλα Αργους 41,2C (25/6/1982) Τρίκαλα Ημαθίας 40,2C (25/6/1982) Μίκρα 39.8 (25/6/1982)

Πηγές :Εθνική Μετεωρολογική Υπηρεσία.            http://www.hellasgr.net/heatwaves.htm

The following two tabs change content below.
Ο Θοδωρής Ν. Κολυδάς είναι Μαθηματικός Μετεωρολόγος της ΕΜΥ από το 1986 μέχρι σήμερα. Το 1990 ολοκλήρωσε τις Μεταπτυχιακές του σπουδές στη Μετεωρολογία από το ΕΚΠΑ και έχει ανέλθει σε όλες τις βαθμίδες της ιεραρχίας της ΕΜΥ. όπου σήμερα είναι Υποδιοικητής της. Απο το 1990, έχει συνεργαστεί με πολλά ΜΜΕ, όπως ΑΝΤ1, STAR, Flash 96, Μεσημβρινή, Βήμα και τα τελευταία 20 χρόνια με το MEGA, ως αρθρογράφος, παρουσιαστής και παραγωγός καιρού.

Comments

comments

Related Posts

    Comments are closed.

    Recent Posts