Άγιος Βαλεντίνος και «εγκλήματα από έρωτα»

της Αγγελικής Καρδαρά. 

«Ημέρα του έρωτα» η γιορτή του Αγίου Βαλεντίνου στις 14 Φεβρουαρίου, την οποία άλλοι περιμένουν με γλυκιά ανυπομονησία, άλλοι σνομπάρουν και άλλοι στηλιτεύουν ως «η γιορτή των καταστηματαρχών». Σίγουρα πρόκειται για μια εμπορευματοποιημένη γιορτή που όμως μας υπενθυμίζει -με τις ατελείωτες καρδιές που βλέπουμε εκείνες τις μέρες παντού γύρω μας- ότι ο έρωτας και η αγάπη είναι υπέροχα συναισθήματα και αξίζει να τα γιορτάζουμε! Λόγω του ότι στη ζωή μου δίνω προτεραιότητα σε αυτά τα συναισθήματα και μου αρέσει  να ανακαλύπτω μέρες/τρόπους να ξεφεύγω από την καθημερινότητά μου, αποφάσισα να γράψω ένα κείμενο για την αμφιλεγόμενη μέρα του Αγίου Βαλεντίνου και βέβαια να την συνδέσω με τη θεματική μου. Συνεπώς, τα «εγκλήματα πάθους» θα αποτελέσουν για μια φορά ακόμα αντικείμενο διερεύνησής μας, από μια άλλη οπτική γωνία…

Ο «άγιος» έρωτας

Κατ’ αρχάς να ξεκινήσω με την αναφορά στον «Άγιο Βαλεντίνο», ο οποίος μας απασχολεί και μέσα από την αρθρογραφία μας αυτές τις μέρες. Αναζητώντας πληροφορίες, βρήκα ένα ενδιαφέρον άρθρο (*1), όπου μεταξύ άλλων αναφέρεται ότι «η 14η Φεβρουαρίου, είναι στην πραγματικότητα η μέρα που πέθανε ο Άγιος Βαλεντίνος στη Via Flaminia βόρεια της Ρώμης. Λίγα είναι γνωστά για τον βίο του οσιομάρτυρα Βαλεντίνου, ενώ δεν έχει διευκρινιστεί αν πρόκειται για ένα πρόσωπο ή δύο διαφορετικούς άγιους με το ίδιο όνομα. Λόγω των συγκεχυμένων πληροφοριών, δεν αναφέρεται πουθενά στο ορθόδοξο εορτολόγιο και η ορθόδοξη Εκκλησία ποτέ δεν τον παραδέχτηκε, ενώ και η Καθολική εκκλησία υποβίβασε τη γιορτή του σε απλή τοπική εορτή. Σύμφωνα με τον κυρίαρχο θρύλο, ο Βαλεντίνος, ήταν ιερωμένος που έζησε τον 3ο αιώνα και κρυφά από τον αυτοκράτορα Κλαύδιο τον Γοτθικό (που βρισκόταν τότε στην εξουσία), πάντρευε ερωτευμένα ζευγάρια Χριστιανών και γενικά βοηθούσε τους Χριστιανούς, γεγονός που θεωρούνταν έγκλημα. Συνελήφθη για την πράξη του αυτή και φυλακίστηκε, ωστόσο ο αυτοκράτορας αρχικά αποφάσισε να του δώσει χάρη, μέχρι που ο Βαλεντίνος προσπάθησε να τον μυήσει στον Χριστιανισμό και ο αυτοκράτορας τον καταδίκασε σε θάνατο δια λιθοβολισμού. Ωστόσο ο Βαλεντίνος επέζησε από τον λιθοβολισμό κι έτσι τον αποκεφάλισαν έξω από την πύλη της Flaminia στις 14 Φεβρουαρίου του 169».

«Η σφαγή του Αγίου Βαλεντίνου»

Ένα άλλο στοιχείο που αξίζει να αναφέρω είναι ότι ανήμερα του Αγίου Βαλεντίνου το έτος 1929 έλαβε χώρα μια τρομακτική σφαγή που έμεινε γνωστή ως «η σφαγή του Αγίου Βαλεντίνου». Συνεπώς, αναζητώντας κανείς στοιχεία για τον Άγιο Βαλεντίνου στο διαδίκτυο, θα συναντήσει πολλές φορές τη φράση «Η Σφαγή του Αγίου Βαλεντίνου». Διαβάζουμε σε ένα εμπεριστατωμένο άρθρο στη Μηχανή του Χρόνου (*2) «14 Φεβρουαρίου 1929. Ώρα 10.30 το πρωί. Ενώ οι ερωτευμένοι του Σικάγο γιόρταζαν τον Άγιο Βαλεντίνο, εφτά άνδρες της συμμορίας της “Βόρειας Πλευράς” ανέμεναν το φορτηγό που θα μετέφερε κιβώτια φτηνής, παράνομης μπύρας. Την περίοδο της ποτοαπαγόρευσης στην Αμερική, το ποτό είχε μεγαλύτερη αξία κι απ’ το χρυσάφι. Πριν όμως φτάσει το φορτηγό, έκαναν ξαφνική έφοδο οι αστυνομικοί. Έστησαν τα μέλη της συμμορίας στον τοίχο και άρχισαν να τους ψάχνουν. Τότε στην είσοδο εμφανίστηκαν δύο άλλοι άνδρες, ντυμένοι με πολιτικά και οπλισμένοι με τα περιβόητα πολυβόλα “Thompson”.  Αυτό το εύχρηστο και ελαφρύ όπλο είχε γίνει ανάρπαστο ανάμεσα στους γκάνγκστερ, καθώς μπορούσε να εκτοξεύσει περισσότερες από 100 σφαίρες το λεπτό και “καθαρίσει” κάθε εμπόδιο. Οι άγνωστοι οπλοφόροι άνοιξαν πυρ εναντίον των ανδρών που στέκονταν, ανυποψίαστοι, κοιτώντας τον τοίχο. Τους γάζωσαν. Αργότερα, η αστυνομία υπολόγισε ότι χρησιμοποιήθηκαν περισσότερες από 200 σφαίρες, ενώ 100 από αυτές βρήκαν τον στόχο τους».

Μπορεί ο έρωτας να είναι καταστροφικός; Μπορεί ο έρωτας να οδηγήσει στο έγκλημα;

Τα εγκλήματα πάθους έχουν αποτελέσει αντικείμενο διερεύνησης στο postmodern και έχω υπογραμμίσει ότι εξακολουθούν να αποτελούν τους μεγαλύτερους γρίφους για τους εγκληματολόγους. Όπως έχουμε αναφέρει, το μεγαλύτερο ποσοστό δραστών εγκλημάτων πάθους είναι άνδρες κυρίως λόγω του παρορμητισμού και της σωματικής τους υπεροχής. Το 1/3 των δραστών θέτει τέρμα στη ζωή του, διαφορετικά παραδίδεται στις αρχές ή επιδεικνύει μεταμέλεια. Η ποινική μεταχείριση τους είναι συνήθως ήπια, αν και μπορεί να επιβληθεί και η ποινή της ισόβιας κάθειρξης. Η μορφή που εμφανίζονται είναι περιστασιακή, γι’ αυτό και συνήθως αποκλείεται η υποτροπή. Η έξαρση των εγκλημάτων αυτών παρατηρείται συνήθως τους θερινούς μήνες και ο τόπος τέλεσης τους είναι κατά κανόνα σε μέρος οικείο στο δράστη.

Σε συνέχεια του άρθρου μου στο postmodern.gr σχετικά με τα εγκλήματα πάθους που μπορείτε να διαβάσετε εδώ ο εξέχων Καθηγητής Εγκληματολογίας, κ. Αντώνης Μαγγανάς μου είχε στείλει ένα σχόλιο, το οποίο κράτησα, γιατί βρήκα εξαιρετικά ενδιαφέρον και κρίνω σκόπιμο να αποτελέσει τη βάση του σημερινού μου άρθρου. Μου είχε καταθέσει την προσωπική του άποψη, σύμφωνα με την οποία  «το “πάθος” στην ουσία είναι μια μίξη κτητικότητας και αποκλειστικότητας, ζήλιας, εγωκεντρισμού, ανασφάλειας και αδυναμίας ελέγχου του θυμού, συν βέβαια πιθανές ψυχοπαθολογικές αιτίες».

Το παραπάνω σχόλιο με βρίσκει απολύτως σύμφωνη. Ειδικά σε υποθέσεις που έχουν καταγραφεί από την έρευνα, όπου ο δράστης ή η δράστιδα ενός ανάλογου εγκλήματος με απόλυτη ψυχραιμία, κυνισμό, απάθεια, αλλά και μεθοδικότητα, επιχειρεί να «ξεφορτωθεί» το θύμα του, το οποίο αποτελεί το αντικείμενο του ακραίου και τελικά νοσηρού πάθους του.

Σε αυτές τις περιπτώσεις θα έλεγα ότι βλέπουμε να αναπτύσσεται ένα πάθος του θύτη όχι τελικά προς το θύμα, αλλά προς τον ίδιο του τον εαυτό. Ένας ακραίος εγωισμό και ναρκισσισμός που οδηγεί τον δράστη στην πεποίθηση ότι ο σύντροφός του/σύζυγός τού ανήκει. Του ανήκει στη ζωή και το θάνατο, με ό,τι συνεπάγεται αυτό…

Προγράμματα διαχείρισης του θυμού

Πολύ σημαντικό στοιχείο αυτό που σημειώνει ο Καθηγητής σχετικά με την αδυναμία ελέγχου του θυμού. Μάλιστα, ο κ. Μαγγανάς έχει προτείνει τη δημιουργία ενός προγράμματος διαχείρισης ελέγχου θυμού, όπως εφαρμόζεται στις ΗΠΑ, την Αυστραλία και τον Καναδά και το οποίο μπορεί να εφαρμοστεί και για την πρόληψη της νεανικής παραβατικότητας.

Είναι, συνεπώς, αναγκαίο ένα άτομο με τα παραπάνω χαρακτηριστικά να μάθει να διαχειρίζεται το θυμό του και να ελέγχει τα αρνητικά και συχνά ακραία συναισθήματά του. Αυτό ωστόσο δεν μπορεί να επιτευχθεί χωρίς βοήθεια και στήριξη, τουλάχιστον σε αυτές τις πιο σοβαρές περιπτώσεις που υπάρχει ταυτόχρονα μια σοβαρή παθογένεια. Επομένως, θα ήταν θετικό και στη χώρα μας να αρχίσουν να εφαρμόζονται προγράμματα διαχείρισης θυμού. Θα έλεγα μάλιστα ότι η εφαρμογή τους θα μπορούσε να ξεκινήσει από τα σχολεία, στο πλαίσιο μιας προσπάθειας να έρθουν μια κοντά οι μαθητές -μεταξύ τους και με τους διδάσκοντες-  και να «εκτονωθούν» αρνητικά συναισθήματα που οδηγούν και σε εντάσεις και συγκρούσεις, αλλά και σε χαμηλές μαθητικές επιδόσεις και άρνηση προς το σχολείο.

Ένα ακόμα στοιχείο που κρίνω απαραίτητο να υπογραμμίσω είναι ότι κυρίως σε κλειστές κοινωνίες ή σε περιπτώσεις όπου το άτομο έχει  ένα γόητρο λόγω οικονομικής/επαγγελματικής/κοινωνικής θέσης, τα κοινωνικά στερεότυπα και «πρέπει» δύναται να ασκήσουν επιπρόσθετη πίεση στην ήδη επιβαρυμένη ψυχοσύνθεση ενός τέτοιου τύπου ανθρώπου. Με απλά λόγια, ένα άτομο που λόγω άκρατου εγωισμού και βέβαια κάποιας παθογένειας δεν μπορεί να δεχτεί και να αντιμετωπίσει αρνητικά σχόλια και υποτιμητικές συμπεριφορές (τύπου «τον/την παράτησε, είναι αποτυχημένος/αποτυχημένη»  κ.λπ.) μπορεί να φτάσει στο ακραίο σημείο να σκοτώσει, επιχειρώντας να αποδείξει την ανωτερότητά του. Η διαστρεβλωμένη κοσμοθεωρία του ατόμου υπερτερεί και οδηγεί σε οριακά σημεία, όταν δεν υπάρχει η έγκαιρη διάγνωση. Η αυτοκτονία του δράστη, σε αυτές τις περιπτώσεις, είναι συχνή. Η υπόθεση Ασπασίας (Άργος-Αύγουστος 2013) που επίσης έχει αποτελέσει αντικείμενο διερεύνησής μας και μπορείτε να διαβάσετε εδώ  είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της ακραίας συμπεριφοράς.

Συνοπτικά

Συνοψίζοντας, τα «εγκλήματα πάθους» που στην δική μου έρευνα χαρακτηρίζω «ναρκισσιστικά εγκλήματα», αποφεύγοντας τον όρο «πάθος», παρουσιάζουν μεγάλο ενδιαφέρον και χρήζουν περαιτέρω διερεύνησής μας. Ακριβώς, επειδή τα κρυφά και φανερά «μηνύματα» που ο δράστης ανάλογων εγκλημάτων στέλνει στο θύμα του (ή να πω καλύτερα στο «στόχο» του/ στο αντικείμενο του ακραίου του πάθος προς τον ίδιο, εν τέλει, τον εαυτό του) πρέπει να αξιολογούνται σοβαρά. Γι’ αυτό ολοκληρώνοντας το σημερινό άρθρο, θα υπογραμμίσω την ανάγκη της ουσιαστικής παρέμβασης και διαχείρισης του θυμού. Ειδικά, στο πλαίσιο της σύγχρονης κοινωνίας, όπου το έγκλημα σκληραίνει και η ανθρώπινη ζωή απαξιώνεται.

Χρόνια πολλά σε όσους αγαπούν με πάθος!

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

1.Πρόκειται για το άρθρο με τίτλο Η ΑΛΗΘΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΤΩΝ ΕΡΩΤΕΥΜΕΝΩΝ: Ποιος ήταν ο Άγιος Βαλεντίνος, το οποίο αντλείται στις 14-2-2013 και μπορείτε να διαβάσετε εδώ .

2.Πρόκειται για το άρθρο με τίτλο Η Σφαγή του Αγίου Βαλεντίνου. Οι ερωτευμένοι γιόρταζαν και ο Αλ Καπόνε εκτελούσε τους ανταγωνιστές του στο Σικάγο. Η επίθεση που σόκαρε ακόμα και τους γκάνγκστερ, το οποίο αντλείται στις 13-2-2015 από τη Μηχανή του Χρόνου και μπορείτε να το διαβάσετε εδώ .

The following two tabs change content below.
Η Αγγελική Καρδαρά είναι Εισηγήτρια-Συγγραφέας και Εκπαιδεύτρια στο Πρόγραμμα Συμπληρωματικής εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης (E-Learning) του Κέντρου Επιμόρφωσης και Δια Βίου Μάθησης (Κ.Ε.ΔΙ.ΒΙ.Μ.) του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Είναι Διδάκτωρ του Τμήματος Επικοινωνίας & ΜΜΕ του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, Φιλόλογος (με εξειδίκευση στη μεσαιωνική και νεοελληνική φιλολογία) και Τακτική Επιστημονική Συνεργάτιδα Κέντρου Μελέτης του Εγκλήματος (ΚΕ.Μ.Ε.). Το θέμα της διδακτορικής διατριβής της, με Επιβλέποντα τον Καθηγητή Γιάννη Πανούση, αφορά τον ιδιαίτερο γλωσσικό κώδικα επικοινωνίας του έγκλειστου πληθυσμού. Από τον Φεβρουάριο του 2020 ανέλαβε και Επιστημονικά Υπεύθυνη του Crime & Media Lab του Κέντρου Μελέτης του Εγκλήματος που αποτελεί Ομάδα Εργασίας για το Έγκλημα και την Απεικόνισή του στα ΜΜΕ. Έχει επάρκεια και άδεια διδασκαλίας τριών ξένων γλωσσών (αγγλικών, γαλλικών, ισπανικών). Εργάζεται στον συναρπαστικό χώρο της εκπαίδευσης, δίνει διαλέξεις και οργανώνει μαθήματα σεμιναριακού τύπου στο αντικείμενο εξειδίκευσής της «Έγκλημα & Media». Επίσης, είναι Επιστημονικά Υπεύθυνη ερευνών εγκληματολογικού, κοινωνικού και μιντιακού ενδιαφέροντος, αρθρογραφεί και συγγράφει. Έχει συγγράψει τα βιβλία: Τρομοκρατία και ΜΜΕ (εκδόσεις Αντ. Ν. Σάκκουλα), Όταν η ψυχή μιλάει (εκδόσεις Υδρόγειος), Φυλακή και Γλώσσα (εκδόσεις Αντ. Ν. Σάκκουλα), Εγχειρίδιο Εγκληματολογίας για τον Αστυνομικό και Δικαστικό Συντάκτη (εκδόσεις Παπαζήση), Σκιαγράφηση του ψυχολογικού προφίλ των εγκληματιών που απασχόλησαν τα ελληνικά ΜΜΕ (1993-2018): Criminal Profiling and Media (εκδόσεις Παπαζήση). Οι «Νέοι Παγιδευμένοι στα Παιχνίδια της Βίας: Εγκλήματα με Δράστες και Θύματα Νέους» είναι το έκτο βιβλίο της και κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Παπαζήση.

Comments

comments

Related Posts

    Comments are closed.

    Recent Posts