Το ντοκιμαντέρ του Louis Theroux στο Netflix αποκαλύπτει τη βιομηχανία μίσους που πουλάνε οι influencers της “ανδρικής αφύπνισης”
Η λεγόμενη manosphere – ένα χαλαρό δίκτυο από influencers που υπόσχονται να διδάξουν στους άνδρες πώς να γίνουν πλούσιοι, κυρίαρχοι και «άλφα» – είναι το θέμα του νέου ντοκιμαντέρ του Louis Theroux: Inside the Manosphere στο Netflix.
Το φιλμ, που έχει ήδη ανοίξει έντονες συζητήσεις διεθνώς, εξετάζει το οικοσύστημα των influencers που χτίζουν κοινό μέσα από μια επιθετική ρητορική κατά των γυναικών, του φεμινισμού και γενικότερα της ισότητας των φύλων. Όπως αποκαλύπτει, πίσω από τις θεωρίες περί «παραδοσιακού ανδρισμού», κρύβεται κάτι πολύ πιο απλό: ένα εξαιρετικά κερδοφόρο επιχειρηματικό μοντέλο.
«Διδάσκω τα αγόρια να είναι αγόρια»
Στο ντοκιμαντέρ, ο Theroux συναντά μερικές από τις πιο γνωστές φιγούρες του χώρου. Ένας από αυτούς είναι ο streamer Harrison Sullivan, γνωστός online ως HS TikkyTokky. Όταν ο δημοσιογράφος τον ρωτά ποιο είναι το μήνυμά του προς τους νέους άνδρες, η απάντηση είναι χαρακτηριστική:
«Διδάσκω τα αγόρια πώς να είναι γαμάτα αγόρια. Πώς να βγάζουν χρήματα, πώς να είναι έξω από το σύστημα, πώς να μην έχουν κάποιο αφεντικό να τους λέει τι να κάνουν. Μαθαίνω στους άντρες να είναι σωστοί άντρες.»
Η φράση αυτή, όπως σημειώνει το Mashable, συνοψίζει το βασικό αφήγημα της manosphere: μια ιδεολογία που παρουσιάζεται ως «ανδρική αφύπνιση», αλλά στην πράξη συνδυάζει ακραίο αντιφεμινισμό, επιθετική ρητορική και μια διαρκή υπόσχεση γρήγορου πλουτισμού.
Οι influencers αυτού του χώρου – όπως ο επιχειρηματίας Justin Waller, ο podcaster Myron Gaines ή ο streamer Sneako – εμφανίζονται στα social media ως πλούσιοι, επιτυχημένοι και περιτριγυρισμένοι από νεαρές γυναίκες.
Η εικόνα είναι μέρος του brand. Και το brand πουλάει.
Η «φιλοσοφία» της manosphere: κυριαρχία και υποταγή
Σύμφωνα με το BBC, η manosphere είναι ένα δίκτυο ιστοσελίδων, καναλιών και influencers που προωθούν μια «παραδοσιακή» αντίληψη για τις σχέσεις:
- ο άνδρας έχει τον κυρίαρχο ρόλο
- η γυναίκα οφείλει να είναι υποταγμένη
Στον χώρο αυτό κυκλοφορούν έννοιες όπως:
- “red pill”
- “the Matrix”
οι οποίες υποστηρίζουν ότι οι άνδρες έχουν μετατραπεί σε «σκλάβους του μισθού» σε μια κοινωνία που – υποτίθεται – ευνοεί τις γυναίκες. Διότι, όπως λέει η «ιδεολογία»: «μία 20χρονη ωραία κοπέλα μπορεί να απολαμβάνει τα κότερα και τον πλούτο κάποιον ανδρών, ενώ ένας άνδρας που είναι «δούλους του μισθού», δεν θα μπορεί ποτέ να έχει κοντά του αυτή την όμορφη γυναίκα γιατί με τον μισθό του δεν μπορεί να της πάρει κότερα και ελικόπτερα».
Τα clips που κάνουν viral είναι συνήθως σύντομα αποσπάσματα όπου οι influencers κάνουν εξευτελιστικά σχόλια για τις γυναίκες ή ακραίες δηλώσεις για τους ρόλους των φύλων.
Η πρόκληση είναι συνειδητή. Όπως παραδέχονται ακόμη και οι ίδιοι.
Το μίσος ως στρατηγική για engagement
Σε μια από τις πιο αποκαλυπτικές στιγμές του ντοκιμαντέρ, ο Sullivan παραδέχεται κάτι που λέει πολλά για το πώς λειτουργεί το οικοσύστημα των social media.
«Αν απλώς έκανα καλά πράγματα, δεν θα είχα γίνει ποτέ τόσο γνωστός στα social media.»
Με άλλα λόγια: η πρόκληση φέρνει views.
Και τα views φέρνουν χρήματα.
Ο Theroux τον ρωτά γιατί δεν προσπαθεί απλώς να κάνει καλό στους ανθρώπους αντί να «χαϊδεύει τα χειρότερα ένστικτά τους». Ο influencer σκέφτεται για λίγο και απαντά ότι αν το έκανε, πιθανότατα δεν θα είχε γίνει ποτέ viral.
Η εξίσωση είναι απλή:
σοκ = engagement = χρήματα.
Η μεγάλη αντίφαση: OnlyFans
Ένα από τα πιο αποκαλυπτικά στοιχεία του ντοκιμαντέρ είναι η οικονομική σχέση influencers της manosphere με το OnlyFans.
Από τη μία πλευρά, οι ίδιοι καταγγέλλουν τις γυναίκες που χρησιμοποιούν την πλατφόρμα και καλούν τους άνδρες να μην πηγαίνουν ποτέ με γυναίκες που έχουν μεγάλο body count (πολλούς πρώην) και από την άλλη, κερδίζουν χρήματα από αυτές.
Ο Sullivan, που διαχειρίζεται ένα Telegram group με περίπου 500.000 μέλη, κατευθύνει συχνά τους followers του σε προφίλ δημιουργών στο OnlyFans ή σε εφαρμογές οικονομικών υπηρεσιών – από όπου παίρνει προμήθειες.
Όταν ο Theroux τον ρωτά αν αυτό είναι υποκριτικό, η απάντηση είναι ωμή:
«Το λέω ανοιχτά: δεν δίνω δεκάρα και το κάνω για τα λεφτά.»
Παρόμοια είναι και η στάση του podcaster Myron Gaines, ο οποίος συχνά προσκαλεί δημιουργούς OnlyFans στο podcast του – για να τις ταπεινώσει δημόσια μπροστά στο κοινό.
Μαθήματα πλουτισμού και online «πανεπιστήμια»
Η οικονομική εκμετάλλευση δεν σταματά εκεί. Πολλοί από τους influencers προωθούν online courses που υπόσχονται οικονομική επιτυχία.
Ο Justin Waller, για παράδειγμα, προωθεί την πλατφόρμα The Real World, μια «online university» των αδελφών Tate, στην οποία οι χρήστες πληρώνουν περίπου 49 δολάρια τον μήνα.
Το μοντέλο θυμίζει έντονα κάτι που το Mashable περιγράφει ως: ένα είδος πολυεπίπεδου marketing (MLM). Οι influencers παρουσιάζουν τον εαυτό τους ως παράδειγμα επιτυχίας, προσελκύουν followers και στη συνέχεια εξαργυρώνουν την ανάγκη τους για καθοδήγηση.
Τι λένε οι νέοι άνδρες που είδαν το ντοκιμαντέρ
Το BBC Newsbeat προέβαλε το ντοκιμαντέρ σε μια ομάδα νεαρών ανδρών – το βασικό κοινό στο οποίο απευθύνεται η manosphere.
Οι αντιδράσεις ήταν αποκαλυπτικές.
Κάποιοι παραδέχτηκαν ότι μέχρι τότε έβλεπαν το περιεχόμενο ως «αστείο», αλλά το ντοκιμαντέρ τους έκανε να καταλάβουν κάτι διαφορετικό.
Ένας από τους συμμετέχοντες είπε:
«Κάνουν επίτηδες προκλητικές δηλώσεις για να ανεβάζουν τα views. Στην πραγματικότητα είναι όλο ένα κόλπο για να βγάζουν χρήματα.»
Άλλοι παρατήρησαν ότι το περιεχόμενο έχει ήδη αλλάξει τον τρόπο σκέψης φίλων τους.
Κάποιος μάλιστα ανέφερε ότι γνωρίζει ανθρώπους που έχουν χάσει φίλους επειδή υιοθέτησαν τη λογική: «Αν δεν είσαι πλούσιος, γιατί να κάνω παρέα μαζί σου;»
Γιατί τόσοι νέοι άνδρες πέφτουν στην παγίδα
Το ντοκιμαντέρ αφήνει επίσης χώρο για ένα πιο σύνθετο ερώτημα: γιατί τόσοι νέοι άνδρες έλκονται από αυτό το περιεχόμενο;
Όπως σημειώνει ο δημιουργός περιεχομένου Jamaal Burkmar στο BBC, πολλοί νέοι άνδρες:
- νιώθουν χαμένοι
- ψάχνουν καθοδήγηση
- δεν βρίσκουν στήριξη αλλού
Έτσι στρέφονται στο internet, όπου τους περιμένει μια ολόκληρη βιομηχανία «ανδρικής καθοδήγησης».
Το πρόβλημα είναι ότι αυτή η καθοδήγηση βασίζεται σε εχθρότητα απέναντι στις γυναίκες και σε άλλες κοινωνικές ομάδες.
Οργανώσεις όπως το Women’s Aid και το Refuge προειδοποιούν ότι η ρητορική της manosphere συνδέεται άμεσα με πραγματική βία κατά των γυναικών.
Μια βιομηχανία μίσους με αλγόριθμο
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο του ντοκιμαντέρ είναι ίσως ότι το οικοσύστημα αυτό δεν είναι περιθωριακό. Οι αλγόριθμοι των social media προωθούν το ακραίο περιεχόμενο επειδή προκαλεί αντιδράσεις.
Έτσι, το μίσος γίνεται προϊόν. Η πρόκληση γίνεται marketing. Και οι νεαροί άνδρες μετατρέπονται σε πελάτες.
Όπως αποκαλύπτει το Inside the Manosphere, η ιδεολογία της «ανδρικής αφύπνισης» δεν είναι μια επαναστατική φιλοσοφία. Μοιάζει περισσότερο με κάτι πολύ πιο πεζό: ένα καλοστημένο ψηφιακό επιχειρηματικό μοντέλο που εξαργυρώνει την ανασφάλεια και τον θυμό.
Δημήτρης Καλαντζής
Latest posts by Δημήτρης Καλαντζής (see all)
- Κοινός Λόγος στο θέατρο του Νέου Κόσμου: Τι θα θυμόμαστε όταν δεν θα υπάρχει κανείς να θυμάται; - September 27, 2026
- Alley Cats του Ricky Gervais: Οι γάτες παρατηρούν τους ανθρώπους. Μέχρι που αρχίζουν να τους μοιάζουν - August 11, 2026
- Το εν ζωή πένθος των φροντιστών: όταν χάνεις έναν άνθρωπο πριν ακόμη φύγει - July 10, 2026
