Ανάπλαση Τομπάζη στο Πεδίον του Άρεως: παράδειγμα αποτυχίας επανασχεδιασμού δημόσιου Πάρκου

του Δημήτρη Καλαντζή.

Η ανάπλαση Τομπάζη στο Πεδίον του Άρεως ίσως θα έπρεπε να διδάσκεται στις Αρχιτεκτονικές Σχολές ως παράδειγμα προς αποφυγή. Δεν είναι τόσο το κόστος των 9.663.990 ευρώ που σπαταλήθηκαν χωρίς αντίκρισμα, δεν είναι ότι το Πεδίον του Άρεως έμεινε κλειστό επί 2,5 χρόνια (2008-2011), χάνοντας τη σύνδεσή του με τους Αθηναίους, αλλά ότι σχεδιάστηκε και υλοποιήθηκε χωρίς να ληφθούν υπόψη οι ανάγκες των ανθρώπων. Η ανάπλαση σχεδιάστηκε σε ένα αποστειρωμένο αρχιτεκτονικό γραφείο και τελικά δημιούργησε έναν αποστειρωμένο και μη λειτουργικό χώρο.  

Τρία είναι τα χαρακτηριστικότερα παραδείγματα.  

Πλατεία Άλσους Οικονομίδη.  

Η πλατεία του Άλσους ήταν μία μεγάλη αλάνα που διακοπτόταν μόνο από το σιντριβάνι και κάποια παρτέρια με φυτά. Η «αλάνα» φιλοξενούσε δεκάδες παιδιά που μόνα τους ή με τους γονείς τους, μπορούσαν να παίξουν ποδόσφαιρο, βόλεϊ, «μήλα», σχοινάκι και κάθε ομαδικό παιχνίδι. Η «αλάνα» συνέχιζε προς τα “Πλατάνια”, όπου επίσης υπήρχαν μικρότερα «γηπεδάκια» για τα παιδιά, καθώς και όμορφα καθιστικά γύρω από τους κορμούς των δέντρων για τους γονείς. Η ανάπλαση Τομπάζη τεμάχισε την αλάνα, δημιουργώντας έναν διάδρομο με κυβόλιθους (!) και έναν χώρο γκαζόν, αποκόπτοντας με χαμηλό τοίχο την επέκταση προς τα «Πλατάνια» που πλέον έγιναν «αόρατα». Η μεγάλη πλατεία του Άλσους μετατράπηκε έτσι σε μικρούς χώρους, όπου: το γκαζόν χρησιμοποιείται πλέον για την ούρηση των σκύλων, ο διάδρομος με τους κυβόλιθους χρησιμοποιείται απλώς ως διάδρομος και όχι ως σημείο για να σταθείς, ενώ τα αποκομμένα και κρυμμένα από τα δημόσια βλέμματα «Πλατάνια» έγιναν χώρος χρήσης ναρκωτικών ή προσωρινής στέγασης μεταναστών. Όλη η ζωή με τα εκατοντάδες παιδάκια μεταφέρθηκε από την πλατεία του Άλσους στην άσχημη, παραμελημένη, τσιμεντένια πλατεία Πρωτομαγιάς, καθώς εκεί μόνο  υπάρχει πλέον «άπλωμα».   

Άγαλμα της Αθηνάς.

Το πλάτωμα του αγάλματος της Αθηνάς με τις μεγάλες μαρμαροστρώσεις λειτουργούσε επί δεκαετίες ως φυσική προέκταση της Παιδικής Χαράς των «μεγάλων». Ήταν ο πρώτος και δημοφιλέστερος χώρος της Αθήνας για πατίνια και σκέιτμπορντ, ένα σημείο συνάντησης για παιδιά από τα Εξάρχεια, την Κυψέλη, του Γκύζη και άλλες περιοχές. Η ανάπλαση Τομπάζη κατέστρεψε αυτό το σημείο συνάντησης, διώχνοντας τους εφήβους. Αποξήλωσε τα μάρμαρα -ακόμα και από το μνημείο της Αθηνάς!- ώστε να μην μπορεί κανέναν παιδί να χρησιμοποιήσει τον χώρο, ενώ φύτεψε… ελιές για να διώξει ακόμα και όσους ενδεχομένως θα ήθελαν απλώς να περπατήσουν κάτω από τη σκιά κάποιου δέντρου (οι ελιές είναι χαμηλές). Με άλλα λόγια, η ανάπλαση Τομπάζη έκανε ένα από τα δημοφιλέστερα σημεία του Πεδίου του Άρεως, αφιλόξενο, ψυχρό και σίγουρα μη λειτουργικό για τις ανάγκες των επισκεπτών.

To άγαλμα της Αθηνάς σήμερα: χωρίς παιδιά, χωρίς μεγάλους, χωρίς ζωή. Κι όμως, πριν από την ανάπλαση ήταν από τα πιο δημοφιλή σημεία του Πεδίου του Άρεως. Ιούλιος 2019.

Σημεία σκίασης.

Σε όλα τα Αστικά Πάρκα του κόσμου (αλλά και στον ελληνικό Εθνικό Κήπο) κύριο μέλημα των διαχειριστών είναι η δημιουργία σημείων όπου ο κόσμος θα μπορεί να κάθεται στη σκιά, θα επικοινωνεί με άλλους ανθρώπους και θα δημιουργεί παρέες. Παντού στα Πάρκα  (και στον Εθνικό Κήπο) υπάρχουν ελαφριές κατασκευές από ξύλο ή σίδερο (πέργκολες, γκαζέμπο ή περίπτερα) στα οποία φυτεύονται πανέμορφα αναρρηχιτικά φυτά, προσφέροντας δροσερές σκιάσεις. Ε λοιπόν, η ανάπλαση Τομπάζη δεν προέβλεψε τέτοιον χώρο, ούτε ακόμα για τη «Γαρδένια», το κεντρικό κιόσκι του Πάρκου! Είναι χαρακτηριστική η τριτοκοσμική εικόνα που αντικρίζουμε όλοι οι περιπατητές του Πάρκου με τους ταλαιπωρημένους ηλικιωμένους στη «Γαρδένια» να προσπαθούν να βρουν μία σκιά ανάμεσα σε παγκάκια και ξερόκλαδα, διότι ουδείς έχει κάνει το αυτονόητο: να στήσει μία πέργκολα με αναρριχητικά φυτά και να βάλει καθίσματα για να μπορούν αυτοί οι άνθρωποι με αξιοπρέπεια να παίξουν το σκάκι και το τάβλι τους. (Η εικόνα είναι ντροπιαστική και για την ανάπλαση των 9 εκατομμυρίων αλλά και για τις διοικήσεις που πέρασαν έκτοτε από την Περιφέρεια Αττικής.) Η μόνη απόπειρα δημιουργίας «σημείου συνάντησης» που έκανε η ανάπλαση Τομπάζη στο Πάρκο είναι ο «Ροδώνας» που όμως δεν λειτούργησε ποτέ λόγω τεχνικών προβλημάτων αλλά και… ουτοπικού σχεδιασμού: οι τριανταφυλλιές ποτέ δεν φτάνουν στο ύψος της πέργκολας και σίγουρα δεν προσφέρουν σκίαση αφού το φύλλωμα τους είναι αραιό…

Oι τριανταφυλλιές, ακόμα κι αν είχαν την κατάλληλη φροντίδα, δεν θα έφταναν ποτέ στην ψηλή πέργκολα του “Ροδώνα”. Ιούλιος 2019.
Αποτελεί ντροπή για όλες τις διοικήσεις του Πεδίου του Άρεως που έχουν εγκαταλείψει τους ηλικιωμένους χωρίς ένα αξιοπρεπές σημείο όπου θα μπορούν να μαζεύονται, να παίζουν τάβλι ή σκάκι και να κουβεντιάζουν. “Γαρδένια” Ιούλιος 2019.

Καταλήγοντας: τα Αστικά Πάρκα δεν είναι ούτε δάση, ούτε καρτ ποστάλ που σχεδιάζονται σε αποστειρωμένα αρχιτεκτονικά γραφεία. Είναι χώροι ζωής για τους πολίτες της πόλης και περισσότερο για τους πιο ευάλωτους εξ αυτών: τα παιδιά και τους ηλικιωμένους. Η ανάπλαση Τομπάζη απέτυχε παταγωδώς να εξυπηρετήσει αυτή τη ζωή. Εξαντλήθηκε σε πανάκριβα… μαρμαράκια (σήμερα είναι όλα κατεστραμμένα) και σε όρθια κόκκινα δοκάρια (που ουδείς κατάλαβε τι θέλουν να πουν), κοιτώντας την πρωτοτυπία (;) και χάνοντας τελικά… το Πάρκο.

Υ.Γ.1  Έχουμε επανειλημμένα ζητήσει από το αρχιτεκτονικό γραφείο Τομπάζη να μας μιλήσει για τον σχεδιασμό της ανάπλασης, αλλά δεν έχει αποδεχτεί το αίτημα, όπως δεν έχει αποδεχτεί αντίστοιχο αίτημα φοιτητών της Αρχιτεκτονικής Σχολής.

Υ.Γ 2 Δυστυχώς η καταστροφική ανάπλαση του Πεδίου του Άρεως έγινε με τη συναίνεση κάποιων «ηγετίσκων» της περιοχής. Ένας εξ αυτών μάλιστα είχε ανέβει τότε σε μπουλντόζα και «ξεναγούσε» τον κόσμο στη… θαυμάσια ανάπλαση του Πάρκου.       

The following two tabs change content below.

Δημήτρης Καλαντζής

Γεννήθηκε, μεγάλωσε και ζει στο κέντρο της Αθήνας. Σπούδασε δημοσιογραφία στο «Εργαστήρι» και Ελληνικό Πολιτισμό στο ΕΑΠ. Έχει δουλέψει σε εφημερίδες, ραδιοφωνικούς & τηλεοπτικούς σταθμούς και τώρα διερευνά τους κώδικες του διαδικτύου. Αγαπά τις ανθρώπινες ιστορίες και τις γάτες.

Comments

comments

Related Posts

Recent Posts