Δημοσιογράφοι-Κοινό: μια σχέση “αγάπης-μίσους”

της Αγγελικής Καρδαρά. 

Το κοινό αγαπά να “μισεί” τους δημοσιογράφους. Αξιοσημείωτο επίσης είναι ότι η “αντιπάθεια” προς το δημοσιογραφικό κόσμο αφορά συλλήβδην τους δημοσιογράφους, από τα λαμπερά (εντός ή εκτός εισαγωγικών) ονόματα της δημοσιογραφίας μέχρι το ρεπόρτερ.

Το ερώτημα είναι γιατί συμβαίνει αυτό, γιατί δηλαδή ο δημοσιογραφικός κόσμος αποτελεί “στόχο” δριμείας κριτικής, η οποία εκφράζεται με συνθήματα σε τοίχους μέχρι ύβρεις σε διαδικτυακούς τοίχους; Δεν θα επιχειρήσω κάποια ψυχαναλυτική προσέγγιση του θέματος αλλά θα καταθέσω τις απόψεις μου σε αυτό το ενδιαφέρον, κατά την άποψή μου, ζήτημα.

Θα ξεκινήσω με την παραδοχή ότι ο δημοσιογράφος αποτελεί τον μοναδικό πολλές φορές διαμεσολαβητή ανάμεσα στον κόσμο και την είδηση. Ο δημοσιογράφος είναι αυτός που ενημερώνει το ευρύ κοινό για ό,τι συμβαίνει γύρω μας. Μας ενημερώνει για φλέγοντα ζητήματα που ρυθμίζουν την καθημερινότητά μας και καθορίζουν το μέλλον μας. Για την οικονομία, την πολιτική, το έγκλημα, τα κοινωνικά και πολιτιστικά δρώμενα. Συνεπώς, η ευθύνη του δημοσιογράφου είναι μεγάλη και ως εκ τούτου οι απαιτήσεις του κοινού από το δημοσιογράφο ακόμα πιο πολλές.

Η κατασκευασμένη είδηση, η υπερβολή στην είδηση, η μεταφορά ειδήσεων που αποδεικνύονται λανθασμένες ή ανακριβείς, η “κακοποίηση” της ελληνικής γλώσσας και τέλος ο δημοσιογραφικός λόγος που εξυπηρετεί πολιτικές ή άλλες σκοπιμότητες, προκαλούν -δικαίως- την αντίδραση του κοινού. Στο αντικείμενο που διδάσκω -αστυνομικό και δικαστικό ρεπορτάζ- η έρευνά μας έχει καταγράψει ανακρίβειες, λάθη και παραβιάσεις του Κώδικα Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας αλλά και της ισχύουσας νομοθεσίας που ασφαλώς δεν πρέπει να περνούν απαρατήρητες, αλλά οφείλουμε ως διδάσκοντες και ερευνητές να τις εντοπίζουμε και να τις διορθώνουμε, παρουσιάζοντας στον επαγγελματία δημοσιογράφο το πλαίσιο στο οποίο πρέπει να κινηθεί προκειμένου να ενημερώσει το κοινό τεκμηριωμένα και με σεβασμό στη νομοθεσία και τη δεοντολογία.

Από την άλλη πλευρά, πολλοί δημοσιογράφοι ασκούν άριστα το επάγγελμά τους – ένα πολύ δύσκολο μάλιστα επάγγελμα. Άνθρωποι μορφωμένοι, με παιδεία, που κάνουν έρευνα, ψάχνουν πολύ το θέμα τους, αναζητούν προσεκτικά τις πηγές τους και ενημερώνουν το κοινό με τρόπο ολοκληρωμένο, ακριβή και σαφή. Άνθρωποι που θυσιάζουν την προσωπική τους ζωή και αφιερώνονται με όλη τους την ψυχή στη δημοσιογραφία που είναι “έρωτας”, όπως μου έχουν πει καταξιωμένοι δημοσιογράφοι.

Επίσης, δεν μπορούμε να αμφισβητήσουμε ότι ο δημοσιογράφος που κάνει ρεπορτάζ σε αρκετές περιπτώσεις (όπως για παράδειγμα κάλυψη φυσικών καταστροφών, πολέμων, έρευνα στον τόπο του εγκλήματος, διερεύνηση ειδικών ζητημάτων και υποθέσεων εγκληματολογικού ενδιαφέροντος κλπ.) δύναται να θέσει σε κίνδυνο την ίδια του τη ζωή. Παράλληλα, οι συνθήκες εργασίας είναι δύσκολες, πιεστικές, ακόμα και ψυχοφθόρες.

Άρα, η προσωπική μου άποψη είναι ότι άδικα κατηγορείται συλλήβδην ο δημοσιογραφικός κόσμος. Ο κάθε δημοσιογράφος πρέπει να κρίνεται βάσει του έργου του και της παρουσίας του στο χώρο.  Σαφώς, τα κακώς κείμενα της δημοσιογραφίας πρέπει να διορθωθούν και σε αυτό μερίδιο ευθύνης φέρουν και οι νέας γενιάς δημοσιογράφοι που πλέον μπαίνουν στον επαγγελματικό στίβο με ισχυρά εφόδια. Επομένως, έχουν τη δύναμη να ανατρέψουν την στερεοτυπική εικόνα για το δημοσιογράφο. Πρόκειται για παιδιά που σπουδάζουν, επιμορφώνονται, ενημερώνονται από πληθώρα πηγών σε εθνικό αλλά και διεθνές επίπεδο και ταυτόχρονα έχουν πολλά εργαλεία στα χέρια τους για να τα αξιοποιήσουν επαγγελματικά.

Τέλος, ως προς το εάν ο δημοσιογράφος “δικαιούται” να κάνει λάθη κατά την παρουσίαση της είδησης σε πραγματικό χρόνο/real time, τα λάθη σαφώς είναι ανθρώπινα, όλοι κάνουμε λάθη και από τη στιγμή που διορθώνονται σε σύντομο χρονικό διάστημα, δεν χρειάζεται να “λιθοβολούμε” το δημοσιογράφο. Ασφαλώς, ως επαγγελματίες -ιδίως όταν στόχος μας είναι η κορυφή- γνωρίζουμε όλοι καλά ότι στη δουλειά μας οφείλουμε να ξεπερνάμε τους εαυτούς μας, να γινόμαστε “υπεράνθρωποι” και να αποφεύγουμε τα λάθη, τα οποία μπορεί να μας στοιχίσουν. Από εκεί κι ύστερα όταν το λάθος γίνει, το διορθώνουμε και προχωράμε, με αγάπη για το αντικείμενό μας, χωρίς να αναλωνόμαστε σε ατέρμονες συζητήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Συνοψίζοντας, καταλήγω στο ότι δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι κάθε νόμισμα έχει δύο όψεις. Είναι σημαντικό συνεπώς τόσο ο δημοσιογράφος να επιτελεί το λειτούργημα της ενημέρωσης με υπευθυνότητα και συνέπεια, να μελετά διαρκώς και να δουλεύει σκληρά, όσο και το κοινό να μην είναι προκατειλημμένο προς όλον τον δημοσιογραφικό κόσμο: να στηλιτεύει τα κακώς κείμενα -τα οποία δυστυχώς το ίδιο το κοινό που τα καταδικάζει, τα επιλέγει άκριτα σε κάποιες περιπτώσεις (και αυτή είναι μια παράμετρος που είναι επίσης σκόπιμο να διερευνηθεί περαιτέρω) και να επιδοκιμάζει τις αξιόλογες δημοσιογραφικές δουλειές. Υπό αυτή την έννοια θα επέλθει η ισορροπία, μια αρχή που στη δική μου τουλάχιστον λογική είναι αναγκαία και πολύτιμη.

The following two tabs change content below.
Η Αγγελική Καρδαρά είναι Εισηγήτρια-Συγγραφέας και Εκπαιδεύτρια στο Πρόγραμμα Συμπληρωματικής εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης (E-Learning) του Κέντρου Επιμόρφωσης και Δια Βίου Μάθησης (Κ.Ε.ΔΙ.ΒΙ.Μ.) του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Είναι Διδάκτωρ του Τμήματος Επικοινωνίας & ΜΜΕ του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, Φιλόλογος (με εξειδίκευση στη μεσαιωνική και νεοελληνική φιλολογία) και Τακτική Επιστημονική Συνεργάτιδα Κέντρου Μελέτης του Εγκλήματος (ΚΕ.Μ.Ε.). Το θέμα της διδακτορικής διατριβής της, με Επιβλέποντα τον Καθηγητή Γιάννη Πανούση, αφορά τον ιδιαίτερο γλωσσικό κώδικα επικοινωνίας του έγκλειστου πληθυσμού. Από τον Φεβρουάριο του 2020 ανέλαβε και Επιστημονικά Υπεύθυνη του Crime & Media Lab του Κέντρου Μελέτης του Εγκλήματος που αποτελεί Ομάδα Εργασίας για το Έγκλημα και την Απεικόνισή του στα ΜΜΕ. Έχει επάρκεια και άδεια διδασκαλίας τριών ξένων γλωσσών (αγγλικών, γαλλικών, ισπανικών). Εργάζεται στον συναρπαστικό χώρο της εκπαίδευσης, δίνει διαλέξεις και οργανώνει μαθήματα σεμιναριακού τύπου στο αντικείμενο εξειδίκευσής της «Έγκλημα & Media». Επίσης, είναι Επιστημονικά Υπεύθυνη ερευνών εγκληματολογικού, κοινωνικού και μιντιακού ενδιαφέροντος, αρθρογραφεί και συγγράφει. Έχει συγγράψει τα βιβλία: Τρομοκρατία και ΜΜΕ (εκδόσεις Αντ. Ν. Σάκκουλα), Όταν η ψυχή μιλάει (εκδόσεις Υδρόγειος), Φυλακή και Γλώσσα (εκδόσεις Αντ. Ν. Σάκκουλα), Εγχειρίδιο Εγκληματολογίας για τον Αστυνομικό και Δικαστικό Συντάκτη (εκδόσεις Παπαζήση), Σκιαγράφηση του ψυχολογικού προφίλ των εγκληματιών που απασχόλησαν τα ελληνικά ΜΜΕ (1993-2018): Criminal Profiling and Media (εκδόσεις Παπαζήση). Οι «Νέοι Παγιδευμένοι στα Παιχνίδια της Βίας: Εγκλήματα με Δράστες και Θύματα Νέους» είναι το έκτο βιβλίο της και κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Παπαζήση.

Comments

comments

Related Posts

Recent Posts