Φωτογραφίες ανηλίκων στο Διαδίκτυο: Κίνδυνοι και υπερβολές

child

της Αγγελικής Καρδαρά.

Γυμνά παιδικά κορμάκια και αθώα χαμόγελα, έφηβοι κι έφηβες με μαγιουδάκια και την ευτυχία “ζωγραφισμένη” στα μάτια τους, απεικονίζονται σε πληθώρα φωτογραφιών που κυκλοφορούν ανεξέλεγκτα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αποτελώντας (άραγε;) το “ερέθισμα” για τη δράση των παιδόφιλων…

Η αστυνομία δίνει οδηγίες στους χρήστες να αποφεύγουν την ανάρτηση φωτογραφιών, βίντεο και άλλων προσωπικών δεδομένων των παιδιών τους, εξηγώντας τους πιθανούς κινδύνους. Από την άλλη, η διαμάχη ανάμεσα στους γονείς για το θέμα “καλά κρατεί”.

Από τη μία πλευρά, γονείς που αναρτούν συστηματικά φωτογραφίες των παιδιών τους, υποστηρίζουν με θέρμη ότι τα παιδιά εκ των πραγμάτων εκτίθενται στα μέσα, καθώς διανύουμε την “εποχή της τεχνολογίας”. Επομένως, πρεσβεύουν την άποψη ότι είναι μάταιο έως και ανόητο να καλύπτουμε τα πρόσωπά τους σε έναν κόσμο που ήδη λειτουργεί στη λογική του “μεγάλου αδελφού”.

Από την άλλη πλευρά, γονείς που όχι μόνο είναι ενάντιοι στην ανάρτηση φωτογραφιών των ανηλίκων, αλλά ασκούν δριμύτητα κριτική στους γονείς που έχουν διαφορετική άποψη, εκφράζουν έντονο φόβο αναφορικά με την ανάρτηση φωτογραφιών σε συσχετισμό με τη δράση των παιδόφιλων. Μάλιστα, οι δύο πλευρές οδηγούνται συχνά σε “διαδικτυακή κόντρα” με σχόλια κάτω από αντίστοιχες φωτογραφίες που φτάνουν σε ακρότητες…

Αναμφισβήτητα, πρόκειται για ένα τεράστιο θέμα και πολύ σοβαρό, δεδομένου ότι αφορά ανήλικους και την έκθεσή τους σε κίνδυνους, που δύναται να σχετίζονται ακόμα και με την τέλεση εγκληματικών πράξεων εις βάρος τους.

Είμαι αντίθετη με την ανάρτηση φωτογραφιών παιδιών στα προφίλ των γονιών τους, βασίζοντας τη σκέψη μου στο ότι ο γονιός δεν έχει το δικαίωμα να επιλέγει ο ίδιος για το παιδί του την έκθεσή του, ιδίως σε ένα διαδικτυακό περιβάλλον όπου τίποτα δεν “σβήνει” ενώ “φίλοι” μας είναι ακόμα και άνθρωποι με τους οποίους δεν έχουμε ανταλλάξει μια “καλημέρα”.

Ταυτόχρονα όμως θεωρώ πολύ πιο σύνθετη και πολύπλοκη τη δράση των παιδόφιλων. Για παράδειγμα, η ανάρτηση μιας απλής φωτογραφίας από τα γενέθλια του παιδιού, χωρίς να φαίνονται τα πρόσωπα άλλων παιδιών (κι αυτό είναι ένα σημαντικό θέμα) δεν θα φέρει το “τέλος του κόσμου”, καθώς αργά ή γρήγορα το ίδιο το παιδί, “μπαίνοντας” στην εφηβεία, θα αποκτήσει το δικό του λογαριασμό στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Άλλωστε, μια φωτογραφία μπορεί να κυκλοφορήσει και χωρίς τη δική μας επιθυμία από τρίτα πρόσωπα ή στο πλαίσιο μιας κοινωνικής εκδήλωσης, γιατί, ναι, καλώς ή κακώς, η έκθεση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ξεκινά πολύ πρώιμα κι είναι προτιμότερο να λάβουμε έγκαιρα μέτρα παρά να εθελοτυφλούμε.

Επίσης, κάθε είδους πανικός κι υστερικές αντιδράσεις δεν οδηγούν στην επίλυση του όποιου προβλήματος, ενώ η απόπειρα “νουθεσίας” των γονέων που επιθυμούν να αναρτούν φωτογραφίες των παιδιών τους είναι υπερβολική, ειδικά όταν γίνεται με στόχο να καταδικάσουμε μια συμπεριφορά που δεν ταιριάζει στη δική μας λογική. Η ανταλλαγή απόψεων σαφώς είναι βασικό χαρακτηριστικό του “διαδικτυακού λόγου”, αλλά με το να υιοθετούμε ακραίες απόψεις -είτε από τη μία, είτε την άλλη πλευρά- παραβιάζουμε κατ’ ουσίαν την ελευθερία των άλλων χρηστών.

Όσον αφορά τους εφήβους, εκεί θεωρώ ότι τα πράγματα περιπλέκονται περισσότερο, γιατί οι περισσότεροι έφηβοι χρησιμοποιούν χωρίς επίβλεψη τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Το αξιοσημείωτο μάλιστα είναι ότι έχουν ένα τεράστιο αριθμό φίλων που σημαίνει ότι δεν κάνουν “φιλτράρισμα” των αιτημάτων φιλίας που δέχονται, ούτε περιορίζονται στους πραγματικούς τους φίλους. Εξίσου σοβαρή παράμετρος η ανάρτηση όλων των προσωπικών τους δεδομένων, χωρίς να λαμβάνουν το οποιοδήποτε μέτρο προστασίας τους.

Δυστυχώς, η πραγματικότητα είναι ότι οι έφηβοι έχουν καθημερινή επαφή με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, χωρίς επίβλεψη. Επομένως, είναι απαραίτητο να έχουν οι ίδιοι πλήρη επίγνωση των πιθανών κινδύνων και να μάθουν να χειρίζονται με ασφάλεια το διαδίκτυο. Να γίνουν, δηλαδή, “υπεύθυνοι χρήστες”. Ο πρωταρχικός, άλλωστε, κίνδυνος είναι να πέσουν θύματα επιτήδειων που εμφανίζονται με ψεύτικα προφίλ. Αυτή είναι η μεγάλη “παγίδα” για τον έφηβο χρήστη κι εδώ γονείς κι εκπαιδευτικοί οφείλουν να δώσουν έμφαση και βαρύτητα, ενημερώνοντας τα παιδιά με πολύ σαφή τρόπο. Χωρίς ασφαλώς κινδυνολογία ή “κηρύγματα”, αλλά με ξεκάθαρο λόγο και μέσα από συγκεκριμένα παραδείγματα που θα τα βοηθήσουν να κατανοήσουν τη σοβαρότητα του θέματος και να προστατευθούν.

Για παράδειγμα, κάθε μάθημα Πληροφορικής μπορεί να ξεκινά με συζήτηση για την ασφαλή χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και ο Καθηγητής να παρακινεί τους μαθητές να θέτουν ερωτήματα, να μοιράζονται εμπειρίες τους ή ακόμα και να εξωτερικεύουν ενδεχόμενους φόβους τους. Επίσης, ανά τακτά χρονικά διαστήματα, είναι σημαντικό να γίνονται ενημερωτικές συναντήσεις σε όλα τα σχολεία της χώρας από αρμόδιους φορείς, στις οποίες να συμμετέχουν και γονείς, προκειμένου σε αυτή την προσπάθεια πρόληψης εγκλημάτων εις βάρος ανηλίκων μέσω διαδικτύου τα παιδιά να αισθάνονται ότι έχουν ουσιαστικά δίπλα τους τούς γονείς τους, ως συνοδοιπόρους και όχι ως “αντίπαλους”.

Τα παιδιά άλλωστε έχουν ανάγκη την επίβλεψη (όχι τον έλεγχο) και τον ουσιαστικό διάλογο, ώστε να αισθάνονται την ασφάλεια να ενημερώσουν τους γονείς και τους εκπαιδευτικούς για ό,τι τους προβληματίζει σχετικά με τη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Γιατί όταν ένα παιδί ηλικίας 10 ετών, για παράδειγμα, εξαφανίζεται για ώρες για να συναντήσει έναν άγνωστο που τον προσέγγισε στο διαδίκτυο, την κύρια ευθύνη φέρουν οι γονείς, που εμμέσως εκθέτουν το παιδί τους σε κίνδυνο. Ένα θέμα που επίσης πρέπει να αναδειχθεί και να διερευνηθεί περισσότερο, γιατί η γονική ευθύνη είναι τεράστια.

Συνοψίζοντας, η πιο σοβαρή όψη του προβλήματος αφορά όχι τη χρήση, αλλά την ανεξέλεγκτη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης από τον εφηβικό πληθυσμό της χώρας, που άμεσα ή έμμεσα εκτίθεται σε κινδύνους, κυρίως από άγνοια. Ειδικά, αναφορικά με τους παιδόφιλους, το διαδίκτυο λόγω ανωνυμίας αποτελεί πεδίο δράσης τους, καθώς τους δίνει εύκολη πρόσβαση σε παιδιά κι εφήβους. Το θέμα είναι εάν οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί θα λειτουργήσουν αποτρεπτικά ή με την αδιαφορία τους θα δημιουργήσουν το κατάλληλο έδαφος ώστε να “ενισχυθούν” τέτοιες διαστροφικές συμπεριφορές…

Ελπίζω κι εύχομαι το πρώτο…

The following two tabs change content below.
Η Αγγελική Καρδαρά είναι Εισηγήτρια-Συγγραφέας και Εκπαιδεύτρια στο Πρόγραμμα Συμπληρωματικής εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης (E-Learning) του Κέντρου Επιμόρφωσης και Δια Βίου Μάθησης (Κ.Ε.ΔΙ.ΒΙ.Μ.) του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Είναι Διδάκτωρ του Τμήματος Επικοινωνίας & ΜΜΕ του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, Φιλόλογος (με εξειδίκευση στη μεσαιωνική και νεοελληνική φιλολογία) και Τακτική Επιστημονική Συνεργάτιδα Κέντρου Μελέτης του Εγκλήματος (ΚΕ.Μ.Ε.). Το θέμα της διδακτορικής διατριβής της, με Επιβλέποντα τον Καθηγητή Γιάννη Πανούση, αφορά τον ιδιαίτερο γλωσσικό κώδικα επικοινωνίας του έγκλειστου πληθυσμού. Από τον Φεβρουάριο του 2020 ανέλαβε και Επιστημονικά Υπεύθυνη του Crime & Media Lab του Κέντρου Μελέτης του Εγκλήματος που αποτελεί Ομάδα Εργασίας για το Έγκλημα και την Απεικόνισή του στα ΜΜΕ. Έχει επάρκεια και άδεια διδασκαλίας τριών ξένων γλωσσών (αγγλικών, γαλλικών, ισπανικών). Εργάζεται στον συναρπαστικό χώρο της εκπαίδευσης, δίνει διαλέξεις και οργανώνει μαθήματα σεμιναριακού τύπου στο αντικείμενο εξειδίκευσής της «Έγκλημα & Media». Επίσης, είναι Επιστημονικά Υπεύθυνη ερευνών εγκληματολογικού, κοινωνικού και μιντιακού ενδιαφέροντος, αρθρογραφεί και συγγράφει. Έχει συγγράψει τα βιβλία: Τρομοκρατία και ΜΜΕ (εκδόσεις Αντ. Ν. Σάκκουλα), Όταν η ψυχή μιλάει (εκδόσεις Υδρόγειος), Φυλακή και Γλώσσα (εκδόσεις Αντ. Ν. Σάκκουλα), Εγχειρίδιο Εγκληματολογίας για τον Αστυνομικό και Δικαστικό Συντάκτη (εκδόσεις Παπαζήση), Σκιαγράφηση του ψυχολογικού προφίλ των εγκληματιών που απασχόλησαν τα ελληνικά ΜΜΕ (1993-2018): Criminal Profiling and Media (εκδόσεις Παπαζήση). Οι «Νέοι Παγιδευμένοι στα Παιχνίδια της Βίας: Εγκλήματα με Δράστες και Θύματα Νέους» είναι το έκτο βιβλίο της και κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Παπαζήση.

Comments

comments

Related Posts

Recent Posts