Κι όμως, ο κορωνοϊός κάνει κοινωνικές και οικονομικές διακρίσεις

του Φίλιππου Φιλιππίδη.*

Το γνωρίζω ότι το άρθρο μου είναι εύκολο να σχολιαστεί υπό ιδεολογικό πρίσμα, αλλά το ξεκαθαρίζω εκ των προτέρων: δεν είναι πολιτική/ιδεολογική τοποθέτηση. Βασίζεται σε ευρήματα μελετών και είναι πράγματα αυτονόητα για όσους κινούνται στον χώρο της δημόσιας υγείας. Η ιδεολογία δεν έχει θέση στην ερμηνεία των δεδομένων. Το τι πρέπει να γίνει με βάση αυτά τα δεδομένα είναι βεβαίως θέμα επιλογών και ιδεολογίας, οπότε ο καθένας μπορεί να πάρει τις δικές του αποφάσεις.

Παρότι λέμε συχνά ότι ο ιός δεν κάνει διακρίσεις, αυτό είναι μόνο εν μέρει αλήθεια. Είναι βέβαιο ότι οι αδύναμοι αυτού του κόσμου θα πληγούν περισσότερο από τις άμεσες και έμμεσες συνέπειες της πανδημίας. Πώς ορίζω τους αδύναμους; Αν το δει κανείς σε παγκόσμιο επίπεδο, αδύναμοι είναι αυτοί που ζουν σε φτωχές χώρες. Αλλά και εντός της ίδιας κοινωνίας, αδύναμοι είναι οι συγκριτικά φτωχότεροι και λιγότερο μορφωμένοι.

Ας δούμε πρώτα τις διαφορές σε παγκόσμιο επίπεδο. Οι πλούσιες χώρες του πλανήτη έχουν πολύ μεγαλύτερες δυνατότητες αντίδρασης στην πανδημία. Κατ’ αρχάς έχουν καλύτερα συστήματα υγείας με δυνατότητα περίθαλψης περισσότερων ασθενών. Μια μέση χώρα της Ευρώπης μπορεί να έχει -αναλογικά με τον πληθυσμό- 10 φορές περισσότερα κρεβάτια και 100 φορές περισσότερους γιατρούς από μια χώρα της υποσαχάριας Αφρικής και φυσικά πολύ περισσότερα κεφάλαια για να χρηματοδοτήσει θεραπείες, τεστ αντισωμάτων κτλ. Επίσης, οι οργανωτικές δομές και το ανθρώπινο δυναμικό που απαιτούνται για να συλλέγονται και να αναλύονται δεδομένα, αλλά και να εφαρμόζονται τα μέτρα που απαιτούνται είναι πολύ περιορισμένα στις φτωχές χώρες.

Πέρα από τη νοσηρότητα και τη θνησιμότητα που σχετίζονται άμεσα με την πανδημία, οι χώρες έχουν διαφορετικές αντοχές και απέναντι στην επερχόμενη παγκόσμια ύφεση. Η Ελλάδα άντεξε μια σχεδόν δεκαετή οικονομική κρίση επειδή στην αρχή της ήταν μια από τις 30-35 πλουσιότερες (κατά κεφαλή) χώρες του κόσμου. Μια αντίστοιχη κρίση σε χώρες όπου η πλειονότητα των πολιτών ζει στα όρια της απόλυτης φτώχειας (δηλαδή με $2 τη μέρα) μπορεί να έχει ως συνέπεια μια πραγματική ανθρωπιστική κρίση με χιλιάδες θανάτους από υποσιτισμό.

Εξίσου μεγάλες ανισότητες υπάρχουν και εντός της ίδιας κοινωνίας. Προφανώς δεν έχουν όλοι τις ίδιες δυνατότητες προστασίας από τον ιό. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, το ποσοστό των ανθρώπων που μπορούν να δουλέψουν από το σπίτι είναι 3πλάσιο στους υψηλά αμειβόμενους και μορφωμένους επαγγελματίες, συγκριτικά με τους εργαζόμενους σε επαγγέλματα χαμηλής εξειδίκευσης. Στη Νέα Υόρκη, το πλουσιότερο 10% του πληθυσμού μείωσε τις μετακινήσεις του στο μισό 3 μέρες νωρίτερα από το φτωχότερο 10%. Ο κατ’ οίκον περιορισμός είναι πολύ διαφορετική εμπειρία αν μένεις σε ένα σπίτι 150 τετραγωνικών ή σε ένα διαμέρισμα 40 τετραγωνικών. Σε πολλές χώρες είναι χαώδης και η διαφορά στη δυνατότητα πρόσβασης στις υπηρεσίες υγείας. Αυτές οι διαφορές εκτείνονται σε ένα μεγάλο εύρος πεδίων. Τα φτωχότερα στρώματα της κοινωνίας έχουν λιγότερες δυνατότητες άσκησης στο σπίτι, λιγότερες ευκαιρίες για διαδικτυακή εκπαίδευση, περισσότερους παράγοντες κινδύνου (παχυσαρκία, υπέρταση, διαβήτη, κάπνισμα), μεγαλύτερο κίνδυνο για ψυχικά νοσήματα και ενδοοικογενειακή βία, μεγαλύτερη εργασιακή ανασφάλεια. Ήδη οι μειονότητες έχουν μεγαλύτερα ποσοστά νοσηλευομένων και θανάτων στις ΗΠΑ και το UK. Η οικονομική κρίση που θα ακολουθήσει θα τους πλήξει συντριπτικά περισσότερο σε σχέση με τις ανώτερες κοινωνικοοικονομικές ομάδες.

Οι κοινωνίες μας σύντομα θα κληθούν να αποφασίσουν πώς θα αντιμετωπίσουν αυτή τη νέα πραγματικότητα. Αναμένω με ενδιαφέρον να δω αν οι απαντήσεις θα είναι ίδιες ή διαφορετικές σε σχέση με το πρόσφατο παρελθόν και αν η υγεία θα είναι βασικό κριτήριο για τις όποιες επιλογές γίνουν.

Φίλιππος Φιλιππίδης είναι Senior Lecturer in Public Health στο Imperial College του Λονδίνου.

Φωτογραφία ανάρτησης: “Family of tomorrow” από τον Ron Frazer.

The following two tabs change content below.
Αστική ζωή, ιστορία, πρόσωπα, τέχνη και πολιτισμός, αφορμές για επανατοποθετήσεις και καταβυθίσεις στην ανθρώπινη σκέψη. Οι αναρτήσεις του postmodern δημοσιοποιούνται σε περιβάλλον Creative Commons 4, που απαγορεύει την εμπορική τους χρήση, αλλά επιτρέπει την ακέραιη αναπαραγωγή τους με αναφορές στον συντάκτη και την ιστοσελίδα.

Comments

comments

Related Posts

Recent Posts