Ο ανατρεπτικός κύριος Ρήγος, o επιπόλαιος Ρωμαίος και η κυνική Ιουλιέτα

rigos-5

Πολυσχιδής και ανατρεπτικός, ο σκηνοθέτης Κωνσταντίνος Ρήγος αμφισβητεί για άλλη μία φορά τα στερεοτυπικά πλαίσια της τέχνης, προτείνοντας δύο Ιουλιέτες και επτά Ρωμαίους σε μία προσωπική εκδοχή του κλασικού αριστουργήματος του Σαίξπηρ, ενός έργου, που… «μόνο ρομάντζο δεν είναι!»

Της Γεωργίας Λαγού

Λίγες ημέρες πριν την πρεμιέρα του «Ρωμαίου και της Ιουλιέτας» βρέθηκα στις πρόβες της παράστασης του Κωνσταντίνου Ρήγου στο Δημοτικό θέατρο Πειραιά, από την ανάγκη να καταλάβω γιατί νομιμοποιείται να «πειράξει» ένα κλασικό έργο, πως γεννήθηκε η ιδέα της πολλαπλής διανομής, τι ρόλο παίζει ο έρωτας στη δική του ζωή και πως συνδυάζει τόσο αντιθετικά «κουτάκια» κουλτούρας.

«Μέσα από τα φώτα συναντιούνται όλα και μέσα από την ενέργεια των ανθρώπων, που βρίσκονται στη σκηνή και πρέπει να κάνουν κάτι για να επικοινωνήσουν με τον κόσμο, ακόμα και εάν αυτό το “κάτι” είναι διαφορετικό. Η επικοινωνία είναι ένα στοιχείο που δεν σταματάει στη τέχνη, σε οποιαδήποτε μορφή… Η εμπειρία πολλών και διαφορετικών πραγμάτων σε βοηθάει να αντιμετωπίσεις ο,τιδήποτε.Κάπως έτσι εκτονώνομαι.»

O Σαίξπηρ είχε την εύνοια της βασίλισσας Ελισάβετ Α’ της Αγγλίας, ο κύριος Ρήγος έχει την εύνοια της ευφυΐας του, γιατί θέλει τέχνη στο να φέρνεις τις σκηνικές οδηγίες της φύσης τούμπα…

«Ήθελα να κάνω τον Ρωμαίο και την Ιουλιέτα και να τους βάλω σε ένα περιβάλλον κατεστραμμένο, μεταπολεμικό, όπου ο ηγεμόνας είναι μια φωνή του ακούγεται από επάνω. Έχω κινηματογραφήσει τους γονείς. Είναι εικόνα σε οθόνη. Ήθελα να δείξω πως δεν έχουν καμία επαφή με το παιδί τους, απλώς δίνουν οδηγίες. Έτσι διατηρείται αυτή η τάξη, που θέλουν, η ισορροπία ανάμεσα στις δυο οικογένειες.» (Καπουλέτοι και Μοντέγοι)

Υπάρχουν η Λυρική και το Εθνικό. Γιατί επέλεξες να ανεβάσεις ένα κλασσικό έργο του Σαίξπηρ, «πειραγμένο»; Τα Μεγάλα Έργα μπορούμε να τα «πειράζουμε»;

«Επέλεξα ένα έργο του Σαίξπηρ, γιατί το ήθελα πολύ καιρό. Η πρώτη σκέψη ήρθε πριν από τρία χρόνια, όταν τελείωσα με την παράσταση τα “Κόκκινα φανάρια” στο Εθνικό. Τότε μου μπήκε η ιδέα να ανεβάσω ένα έργο “διαφορετικά”. Όχι με την έννοια της “πειραγμένης” παράστασης, αλλά με την έννοια της διασκευής. Το έργο έχει δύναμη ακόμα. Έχει πολιτικό λόγο, είναι επαναστατικά ρομαντικό με έναν τρόπο. Ήθελα να δω αυτά τα δυο στοιχεία πως εξελίσσονται, να τα δοκιμάσω και να δω πως λειτουργούν. Χρησιμοποίησα την μετάφραση του Δημήτριου Βικέλα.»

rigos-1

ΡΩΜΑΙΟΣ ΚΑΙ ΙΟΥΛΙΕΤΑ: «ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΕΝΑ ΕΡΩΤΙΚΟ ΡΟΜΑΝΤΖΟ!»

Γιατί δύο «Ιουλιέτες» και επτά «Ρωμαίοι»; Είσαι θρασύς, εριστικός, ειδήμων γνώστης, προκλητικός; Γιατί;

«Βλέποντας τα παιδιά, κατά την διάρκεια της οντισιόν, σκέφτηκα ότι θα έχει ενδιαφέρον να βλέπαμε διαφορετικούς “Ρωμαίους” σε κάθε στιγμή και ταυτόχρονα οι ίδιοι να κάνουν και άλλους ρόλους. Έτσι ξεκίνησα και έχτισα όλη την παράσταση. Ουσιαστικά οι δύο “Ιουλιέτες” είναι οι δυο πλευρές της ίδιας κοπέλας. Εκεί που σταματάει η μια, αρχίζει η άλλη με διαφορετικές θερμοκρασίες, με διαφορετικό τρόπο στην υποκριτική. Η ίδια φιλοσοφία ισχύει και για τους Ρωμαίους. Ήθελα να κρατήσω μέσα στο έργο όλη αυτή την εφηβική διάθεση. Είναι ένα έργο που μιλάει για τις ηλικίες των 14 και 16 χρονών. Εάν το φέρναμε στο σήμερα, θα έκαναν ό,τι καζούρα μπορεί να φανταστεί κανείς… Θα κορόιδευαν ο ένας την άλλη, θα έκαναν bulling, θα ερωτεύονταν, ο,τιδήποτε κάνει ένας έφηβος… Τους ήρωες στις τραγωδίες του Σαίξπηρ, τους απασχολεί η εξουσία, ο θρόνος. Στον “Ρωμαίο και την Ιουλιέτα” οι ήρωες επαναστατούν για την αγάπη, πάνε κόντρα σε όλη την φεουδαρχική κοινωνία στο όνομα της αγάπης. Αυτό το βρίσκω συγκλονιστικό! Η Ιουλιέτα δεν θα υπακούσει στις διαταγές της μητέρας της ή του πατέρα της. Προτιμάει να μαχαιρωθεί, παρά να γίνει όμοια με την μάνα της. Είναι επαναστάτρια. Έτσι το παραλλήλισα με το σήμερα, σαν σε μια εποχή “big brother”, όπου οι νέοι δεν μπορούν να ερωτευτούν. Αδυνατούν ή δεν τους επιτρέπεται…»

Άρα δεν είναι ένα «ερωτικό ρομάντζο», όπως συνηθίζουν να παρουσιάζουν το έργο;

«Μόνο ερωτικό ρομάντζο δεν είναι το έργο! Δεν έχει τίποτα ρομαντικό. Η Ιουλιέτα είναι έως και κυνική. Είναι χειριστική, ακόμα και στη περίφημη σκηνή του μπαλκονιού, που απαιτεί από τον Ρωμαίο να της πει αυτό και όχι το άλλο, να της δώσει τούτο και όχι εκείνο… “Εάν με παντρεύεις, θα ενδώσω”. Είναι όμως η λογική εκείνης της εποχής. Σήμερα αυτή η συμπεριφορά θα είχε άλλο τρόπο έκφρασης. Η Ιουλιέτα ζητάει αποδεικτικά στοιχεία για να δώσει την αγάπη της, αλλά, όταν τα παίρνει, δίνεται ολοκληρωτικά. Με τον Ρωμαίο βρίσκει μια ουσιαστική επαφή, όχι μόνο γιατί είναι “love at first sight” αλλά γιατί επικοινωνούν συνολικά. Ο Ρωμαίος είναι ένας επιπόλαιος και ταυτόχρονα ρομαντικός νέος, που μέχρι το πρώτο τέταρτο του έργου είναι ερωτευμένος με την Ροζαλίντα. Είναι ερωτευμένος μέχρι αηδίας. Πεθαίνει από έρωτα για αυτήν! Και μέσα σε μια στιγμή είναι το ίδιο ερωτευμένος με την Ιουλιέτα. Είναι το αντρικό στοιχείο… Περνάει από τη μια στην άλλη… Και οι δυο όμως στο τέλος επιλέγουν να πεθάνουν ο ένας για τον άλλον».

rigos-3

«ΟΧΙ ΠΡΩΤΟΠΟΡΙΑ ΑΛΛΑ ΕΞΕΛΙΣΣΟΜΕΝΕΣ ΙΔΕΕΣ – ΔΗΜΙΟΥΡΓΩ ΔΙΚΟΥΣ ΜΟΥ ΚΟΣΜΟΥΣ»

Θεωρείσαι ένας πρωτοποριακός καλλιτέχνης από τα πρώτα σας βήματα. Τι είναι για εσένα «πρωτοπορία»;

«Δεν ξέρω τι σημαίνει πρωτοπορία και δεν νομίζω ότι υπάρχει. Εννοώ ότι υπάρχουν εξελισσόμενες σκέψεις και καινούργιες ιδέες για κάποια πράγματα. Μπορεί πριν 15 χρόνια, κάποια πράγματα που έκανα, να ήταν λίγο πιο extreme, λίγο πιο avant garde για τα δεδομένα της εποχής. Όμως όλο αυτό, που κάναμε εμείς με το χορό, “χωνεύτηκε” στο σύγχρονο θέατρο. Αυτό που με ενδιαφέρει σήμερα είναι οι ήρωες επάνω στην σκηνή να είναι τόσο αυθεντικοί και ζωντανοί, που να μην κουβαλάνε τίποτα βαρύ θεατρικό. Εάν το πετυχαίνω αυτό, τότε μπορεί να θεωρήσω ότι είναι κάπως πρωτοπορία. Θέλω οι ηθοποιοί να συμπεριφέρονται σαν να ξεχνούν ότι παίζουν θέατρο. Να οδηγούνται σε ακρότητες, σε ακραίες συμπεριφορές. Δεν θα μπορούσα να δω μια σκηνή, όπως την σκηνή του Μπαλκονιού, και να μην έχει πλάκα μέσα… Είναι η πρώτη στιγμή που ερωτεύεται ένας άντρας μια γυναίκα. Αποκλείεται να μην κάνεις “Oh yeah, με θέλει!”(γελάει). Αυτές οι συμπεριφορές φυσικά πρέπει να μεγεθυνθούν και να φανούν. Να γίνουν ακόμα και comic και γελοίες. Οι ήρωες μου στο έργο είναι κάπως ξεχαρβαλωμένοι, γίνονται γελοίοι, δραματικοί, over acting, με σκοπό να δείξουν ότι ένας άνθρωπος δεν είναι μονοδιάστατος. Δεν έχει συγκεκριμένη συμπεριφορά, δεν λειτουργεί με τον ίδιο τρόπο σε όλη του τη ζωή, αλλά ανάλογα με την στιγμή. Νομίζω ότι σε κάθε παράσταση δημιουργώ ένα κόσμο, έναν δικό μου κόσμο».

Από τι πάσχουμε τελικά ως έθνος; Πόσα βήματα έχουμε ξεχάσει;

«Είμαστε εχθροί και δείχνουμε να θεωρούμε πιο σημαντικό να παραμείνουμε εχθροί, παρά να βρούμε μια λύση για τα προβλήματά μας. Αυτό είναι ένα πρόβλημα συνολικά της κοινωνίας. Νομίζουμε ότι είναι πιο εύκολο να διατηρήσουμε το μίσος απέναντι στον άλλον. “Μισείτε αλλήλους” αντί “αγαπάτε αλλήλους”».

Αδυναμίες;

«Ναι, η αδυναμία της Ελλάδας είναι να εξελιχθεί ταυτόχρονα με τον υπόλοιπο κόσμο, με το υπόλοιπο σύμπαν. Παρότι σε πολλά πράγματα οι συμπεριφορές μας και οι αντιδράσεις μας είναι “προχωρημένες”, υπάρχει πρόβλημα στο σύνολο. Σα να υπάρχει μια κεντρική καθοδήγηση προς την “συντηριτικοποίηση” της κοινωνίας. Έτσι, μοιάζει οπισθοδρομική, ενώ στην πραγματικότητα, νομίζω πως δεν είναι ή και εάν γίνει, θα γίνει λόγω της οικονομικής κατάστασης. Θεωρώ πως η κρίση έχει οδηγήσει την κοινωνία στον συντηρητισμό και στην ανάγκη να “βαφτίσεις” έναν εχθρό για να επιβιώσεις… Είμαστε πάντα ένας λαός όπου κάποιος άλλος θα φταίει, εμείς ποτέ».

Φταίει το DNA μας;

«Εάν είναι το DNA, θα αναγκαστούμε να το αποβάλλουμε, γιατί κάποια στιγμή θα φύγει το αίμα από μέσα μας… Θα γίνει με δραματικές συνθήκες; Θα είναι μια δύσκολη περίοδος; Θα ξεπεραστεί σχετικά σύντομα για να έρθει κάτι καλύτερο; Δεν είμαι σίγουρος… Βλέπω ότι μας είναι πιο εύκολο να φταίνε πάντα οι άλλοι».

H τέχνη δείχνει τις αντιθέσεις της κοινωνίας. Έχει το περιθώριο να αντιδράσει;

Δύσκολα μπορεί να αντιδράσει η τέχνη. Η τέχνη μπορεί μόνο να διεγείρει κάποιες σκέψεις στο άτομο. Η Τέχνη είναι λίγο συντηρητική. Το θέατρο στην Ελλάδα θέλει να είναι “καλό θέατρο”, να είναι σωστό. Οι ακρότητες αποφεύγονται. Για παράδειγμα, σε ένα μεγάλο θέατρο θα κάνεις μια παράσταση που απευθύνεται στα “κυβικά”, στην φιλοσοφία ενός μεγάλου θεάτρου, αλλιώς δεν πας εκεί. Εάν μου πρότειναν να κάνω τον “Ρωμαίο και την Ιουλιέτα” σε ένα υπόγειο, μπορεί να το έκανα πολύ διαφορετικά απ΄ότι στο Δημοτικό θέατρο του Πειραιά. Θα άλλαζε ο κεντρικός μου άξονας, η εκτέλεσή του, η αισθητική. Μπορεί να ήταν πιο trash, το σκηνικό διαφορετικό… Δεν θα άλλαζε όμως η σκέψη μου πάνω στο έργο».

Άρα ωραιοποίησες την ιδέα σου για να «φιλοξενηθείς» στο Δημοτικό θέατρο του Πειραιά;

«Όχι, δεν ωραιοποίησα τίποτε. Την ψυχή της ιδέας δεν την αλλάζω καθόλου. Μπορεί να αλλάξω κάποια αισθητικά πράγματα, κάποια που πρέπει να απευθυνθούν σε μεγαλύτερο κοινό, αλλά δεν θα κάνω κάτι που δεν με εκφράζει, επειδή ήρθα σε ένα αστικό θέατρο».

rigos-2

«ΔΕΝ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ΛΟΓΟΚΡΙΣΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ»

Με το κατέβασμα της παράστασης του Εθνικού «Ισορροπία του Nash» είδαμε ότι, από τη μια πλευρά η κοινωνία μας δεν είναι ανεκτική σε κάτι που την ενοχλεί (ή προκαλεί μνήμες) και από την άλλη, ο κόσμος του θεάτρου έδειξε πιο πολύ να προβληματίζεται, παρά να παίρνει ξεκάθαρη θέση…

«Κανείς δεν ξέρει τι ακριβώς έχει συμβεί. Δεν είμαι από την πλευρά ούτε του Εθνικού, ούτε από την άλλη. Δεν καταλαβαίνω, με ποια λογική το Εθνικό αποφάσισε να κατεβάσει την παράσταση. Λογοκρισία στην Τέχνη δεν πρέπει να υπάρχει. Κάποια θέματα μπορεί να είναι πιο αιχμηρά, από κάποια άλλα και κάποια άλλα, στον χρόνο γίνονται εύκολα στη χρήση τους. Ίσως σε αυτή την περίπτωση, το timing να λειτούργησε αρνητικά, διότι έχουμε δει πιο σκληρά έργα στην ελληνική θεατρική σκηνή και δεν μας ενόχλησαν. Άρα κάτι άλλο συμβαίνει στην συγκεκριμένη περίπτωση».

rigos-6

ΕΡΩΤΑΣ: «ΔΥΟ ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΚΑΤΑΣΠΑΡΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕΧΡΙ ΝΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΘΟΥΝ…»

«Star –crossed lovers»: έτσι ονόμασε ο Σαίξπηρ τον Ρωμαίο και την Ιουλιέτα. Ένα ζευγάρι καταδικασμένο από τα αστέρια, να δυστυχήσει. Είναι ο έρωτας ή η αγάπη, η απάντηση στο κενό του ανθρώπου;

«Ο έρωτας είναι μια κινητήριος δύναμη για να αφοπλίσει τον άνθρωπο και να του αφαιρέσει τις δυνάμεις που έχει. Οπότε είναι μια δύναμη που τον προωθεί ένα βήμα μετά από αυτό που βρίσκεται. Είναι ο λόγος για να έχει ο άνθρωπος αγωνία, φόβο, άγχος, πόνο, όλα τα στοιχεία που χρειάζεται ο άνθρωπος για να νιώθει ζωντανός. Ότι δεν έχει βαλτώσει, δεν έχει βουλιάξει σε ένα ισορροπημένο τίποτα».

Επαναπροσδιοριζόμαστε;

«Ναι, επαναπροσδιορίζεται ο άνθρωπος με τον έρωτα, γιατί ουσιαστικά η ανάγκη του δεν είναι να ερωτευτεί κάποιον, αλλά να προσδιορίσει τον εαυτό του μέσα από τον άλλον. Για αυτό και θέλει σιγά σιγά να φάει τον άλλον, να τον κατασπαράξει και να τον κάνει αυτό που θα ήθελε εκείνος. Δεν υπάρχει απόλυτη ισότητα στις σχέσεις. Υπάρχει αγώνας ποιος θα καταφέρει τελικά, μέσα από τον εκβιασμό του έρωτα, να κάνει ο ένας τον άλλον όπως θέλει. Ένα παιχνίδι mind game του ανθρώπου, το οποίο έχει ανάγκη. Υπάρχει αγάπη, φυσικά, αλλά υπάρχει και κέρδος. Ο έρωτας είναι μια μάχη, ενώ η αγάπη είναι ένα συμπλήρωμα, η έννοια του συνυπάρχω».

Έχουμε ανάγκη και τα δυο;

«Ναι. Να φάμε πρώτα τον άλλον και μετά να υπάρχει κάποιος να μας συμπληρώνει!»

Σου συμβαίνει αυτό;

«Ναι, δεν μπορείς να σταματήσεις να σου συμβαίνει αυτό. Μέχρι να βρεις το συμπλήρωμα, θα ψάχνεις να βρεις την ένταση».

Αφού έχεις μάθει πλέον, δεν είσαι έμπειρος…;

«Ξεχνιέσαι. Δεν μπορείς να το κάνεις. Κάθε φορά πιστεύεις ότι θα τα καταφέρεις, όπως οι νοσοκόμοι και οι γιατροί, πιστεύουν ότι θα γιατρέψουν τον άρρωστο…».

The following two tabs change content below.
Αστική ζωή, ιστορία, πρόσωπα, τέχνη και πολιτισμός, αφορμές για επανατοποθετήσεις και καταβυθίσεις στην ανθρώπινη σκέψη. Οι αναρτήσεις του postmodern δημοσιοποιούνται σε περιβάλλον Creative Commons 4, που απαγορεύει την εμπορική τους χρήση, αλλά επιτρέπει την ακέραιη αναπαραγωγή τους με αναφορές στον συντάκτη και την ιστοσελίδα.

Comments

comments

Related Posts

Recent Posts