Ρασπούτιν: Ο αποδιοπομπαίος τράγος της καταρρέουσας τσαρικής Ρωσίας

raspoutin

του Δημήτρη Καλαντζή. 

Με τη συμπλήρωση 100 χρόνων από τη δολοφονία του Γριγκόρι Ρασπούτιν, η ιστορική έρευνα αισθάνθηκε την ανάγκη να αποκαταστήσει το όνομα του ανθρώπου που συνδέθηκε όσο λίγοι στην παγκόσμια Iστορία με τις λέξεις «σκάνδαλο» και «ίντριγκα». Ο Ρασπούτιν, βλέπετε, στην πραγματικότητα ήταν ένα σύμπτωμα της παρακμής της τσαρικής Ρωσίας και όχι ο πρωταγωνιστής της…

Ο αποκρυφιστής μοναχός από τη Σιβηρία είχε ονομαστεί «μηχανή του σεξ» και «εραστής της τσαρίνας Αλεξάνδρας». Ο πρώτος χαρακτηρισμός παραμένει αμφισβητήσιμος, ο δεύτερος έχει αποδειχθεί ψεύτικος.

Η τσαρίνα δεν ήθελε τίποτα άλλο από τον Ρασπούτιν πέραν από τη θεραπεία του αιμορροφιλικού γιού της Αλεξέι, μετά την αποτυχία των συμβατικών ιατρικών πρακτικών της εποχής. Ο Ρασπούτιν κατείχε το μυστικό μίας φόρμουλας που έκανε πιο ήπια τα συμπτώματα της πριγκιπικής ασθένειας και έτσι είχε κερδίσει την εμπιστοσύνη της Αλεξάνδρας. Είναι αληθές ότι πήγαινε συχνά στα ανάκτορα αλλά όχι από ερωτικό πάθος. Απολάμβανε μόνο την αίγλη, τις ανέσεις και την ισχύ που του έδινε η βασιλική αυλή.

Στην εποχή του, κάποιοι Ρώσοι θεωρούσαν τον Ρασπούτιν «άγιο» και κάποιοι «ερπετό». Οι αριστοκράτες είχαν επιλέξει το «ερπετό» και γι αυτό οργάνωσαν την δολοφονία του στις 30 Δεκεμβρίου του 1916. Θεωρούσαν ότι επηρέαζε καθοριστικά τις αποφάσεις της Αλεξάνδρας, που με τη σειρά της επηρέαζε τον αδύναμο Τσάρο Νικόλαο τον Β΄.

Το τσαρικό καθεστώς κατέρρεε και η αστική τάξη, βλέποντας την κοινωνία να βράζει, πίστευε ότι με τον πόλεμο εναντίον των «σκοτεινών δυνάμεων που περιβάλλουν τον θρόνο», τον εσμό των τσαρλατάνων και των μάγων που γνώριζαν δόξες εκείνη την εποχή – όπως και σε κάθε εποχή παρακμής – θα μπορούσε να αποτρέψει την επανάσταση των μπολσεβίκων. Είχε όμως υποτιμήσει την κατάσταση…

Ο Ρασπούτιν στην πραγματικότητα ήταν ένα εξαιρετικά χαρισματικό άτομο, που κατέφερε να γοητεύσει χιλιάδες πιστούς – ιδιαίτερα τους πλούσιους και ισχυρούς – με το απόκοσμο βλέμμα του και την σιγουριά του ότι κατείχε υπερφυσικές δυνάμεις.

Με καταγωγή από ένα ασήμαντο χωρίο της Σιβηρίας, χωρίς να λάβει ούτε την στοιχειώδη εκπαίδευση, ταξίδευσε σε όλα τα κέντρα του χριστιανισμού και γνώρισε μυστικιστικές πρακτικές και ιαματικά βότανα, που του επέτρεψαν να παρουσιάζεται ως ο μοναχός που κάνει θαύματα και μπορεί να θεραπεύσει τα πάντα.

Ασφαλώς ο Ρασπούτιν δεν ήταν ένας συνηθισμένος καλόγερος. Καταρχήν ήταν παντρεμένος και είχε τρία νόμιμα παιδιά. Η επίσημη εκκλησία δεν του έδωσε αξιώματα και δεν αποδέχτηκε ποτέ τα θαύματά του. Άλλωστε και ο ίδιος δεν ενδιαφέρθηκε ποτέ για την αποδοχή του από τους εκκλησιαστικούς κύκλους και συχνά πυκνά τους κατηγορούσε για αδυναμία και ροπή στην ακολασία.

Ο ίδιος περιγράφεται ως διαχυτικός προς τις γυναίκες. Τα κοινωνικά φιλιά του στο στόμα, σόκαραν τους πουριτανούς και δημιούργησαν τον μύθο ότι δίδασκε τη σεξουαλική απελευθέρωση των γυναικών, ώστε να βρουν την ψυχική γαλήνη και να γιατρευτούν από τις όποιες ασθένειές τους. Τίποτα από αυτά όμως δεν τεκμηριώνεται από την ιστορική έρευνα.

Το μόνο βέβαιο είναι ότι δεχόταν λυσσώδεις επιθέσεις από τους αριστοκράτες και τον αστικό τύπο, που προετοίμαζαν το έδαφος της δολοφονίας του, ως αποδιοπομπαίου τράγου της ανικανότητας του Τσαρικού καθεστώτος.

grigori_rasputin_1916

Μυστήριο καλύπτει ακόμα τις ακριβείς συνθήκες θανάτου του. Η δολοφονία του έλαβε χώρα στο παλάτι του πρίγκιπα Yusupov στην Αγία Πετρούπολη. Ο Ρασπούτιν είχε κληθεί δήθεν από την πριγκίπισσα Ειρήνη αλλά στην πραγματικότητα επρόκειτο για μία καλοστημένη ενέδρα από τον ίδιο τον Yusupov και άλλα μέλη της Δούμας, ώστε να τον βγάλουν από τη μέση.

Στην αρχή του προσέφεραν δηλητηριασμένο γλυκό αλλά ο Ρασπούτιν αρνήθηκε να το φάει, προφασιζόμενος ότι τα γλυκά υποστέλλουν τις μυστικιστικές του δυνάμεις. Ο Yusupov αναγκάστηκε τότε να τον πυροβολήσει τέσσερις φορές αλλά και πάλι, ο θρύλος λέει, ότι ο Ρασπούτιν δεν σωριάστηκε στο πάτωμα αλλά έτρεξε να φύγει από το παλάτι. Οι συνωμότες αναγκάστηκαν τελικά να τον πετάξουν στα παγωμένα νερά για να σιγουρευτούν ότι θα πέθαινε.

Στην ιατροδικαστική έρευνα που έγινε στο κορμί του πάντως δεν βρέθηκαν σημάδια πνιγμού και ως αιτία θανάτου δηλώθηκε ο πυροβολισμός στο στομάχι.

Ο Ρασπούτιν, λίγο καιρό πριν τον θάνατό του είχε πει ότι «χωρίς εμένα τα πάντα θα καταρρεύσουν». Και πραγματικά λίγο καιρό μετά, ξεκίνησε η επανάσταση των μπολσεβίκων και τα μέλη της τσαρικής οικογένειας δολοφονήθηκαν.

Είναι εξαιρετικά αμφίβολο ότι θα είχαν πάρει άλλη τροπή τα πράγματα, αν εκείνος ζούσε. Είναι πολύ μικρή η δύναμη ενός μόνου ανθρώπου – όσο χαρισματικός κι αν είναι αυτός – για να αλλάξει ο ρους της Ιστορίας.

The following two tabs change content below.

Δημήτρης Καλαντζής

Γεννήθηκε, μεγάλωσε και ζει στο κέντρο της Αθήνας. Σπούδασε δημοσιογραφία στο «Εργαστήρι» και Ελληνικό Πολιτισμό στο ΕΑΠ. Έχει δουλέψει σε εφημερίδες, ραδιοφωνικούς & τηλεοπτικούς σταθμούς και τώρα διερευνά τους κώδικες του διαδικτύου. Αγαπά τις ανθρώπινες ιστορίες και τις γάτες.

Comments

comments

Related Posts

Recent Posts